มงคลที่ 16 ประพฤติธรรม

การประพฤติธรรมคืออะไร

การประพฤติธรรม คือการประพฤติตนให้อยู่ในกรอบของความถูกต้องและความดี
ทั้งปรับปรุงพฤติกรรมของตนให้ดีสมกับที่เกิดเป็นคน และให้มีความเที่ยงธรรม ไม่ลำเอียง

การประพฤติปฎิบัติตนมี 2 ลักษณะ
1. ประพฤติเป็นธรรม คือมีความเที่ยงธรรม เป็นความถูกต้องและเป็นความดี
ความมั่นงคงและความสงบเรียบร้อยของสังคมนั่นขึ้นอยู่กับหลักธรรมอย่างหนึ่งคือ
"ความเป็นธรรม" สังคมใดก็ตามอม้จะมีข้าวปลาอาหารสมบูรณ์มั่งคั่งบริบูรณ์
แต่ถ้าขาด "ความเป็นธรรม" เสียอย่างเดียว สังคมนั้นก็จะมีแต่ความเดือดร้อนวุ่นวาย
เพราะขาดความเป็นธรรม ครอบครัวจึงแตกสลาย
เพราะขาดความเป็นธรรม บ้านเมืองจึงเกิดปฎิวัติรัฐประหาร
เพราะขาดความเป็นธรรม สงครามระหว่างประเทศจึงเกิดขึ้น

ความเป็นธรรม คือการกระทำที่ชอบด้วยเหตุผล เป็นสิ่งจำเป็นสำหรับทุกหนทุกแห่ง
มีบางคนเข้าใจว่า ความเป็นธรรมคือความยุติธรรมเป็นเรื่องมาจากผู้ใหญ่ ผู้ใหญ่เป็นผู้ให้
ตนเป็นผู้รับ ความเข้าใจเช่นนี้ผิด

อันที่จริงความเป็นธรรมเป็นสิ่งที่มนุษย์ทุกคนจะต้องให้แก่กัน
เราจึงต้องฝึกตนเองให้เป็นคนที่ปฏิบัติต่อผู้อื่นอย่างชอบด้วยเหตุผล

มีความเป็นธรรมไม่ลำเอียงเพราะอคติ 4 ประการ
1. ไม่ลำเอียงเพราะรัก
2. ไม่ลำเอียงเพราะชัง
3. ไม่ลำเอียงเพราะหลง
4. ไม่ลำเอียงเพราะกลัวภัย

คุณสมบัติทั้ง 4 ประการนี้ คนทุกคนจำเป็นต้องมี มิฉะนั้นโลกนี้ก็จะวุ่นวาย
โดยเฉพาะผู้นำทุกท่านจะต้องปลูกฝังคุณสมบัติดังกล่าวนี้
ให้เกิดขึ้นในใจตนอย่างเต็มเปี่ยม เพื่อไม่ให้เป็นที่ติฉินนินทาในภายหลัง

2. ประพฤติตามธรรม คือการประพฤติประฎิบัติตนตามธรรมะที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงสอน ฝึกฝนตนเองให้คุณธรรมในตัวสูงขึ้นประณีตขึ้นตามลำดับ ได้แก่

การปฎิบัติตามหลักกุศลกรรมบถ 10 ประการ
1. เว้นจากการฆ่าสัตว์ คือไม่ฆ่าสัตว์ นับตั้งแต่ฆ่าคนทั่วไป ฆ่าสัตว์ที่มีคุณ และฆ่าสัตว์อื่นๆ
เจตนารมณ์ของกุศลบทข้อนี้ ต้องการให้ทุกคนรู้จักแก้ปัญหาโดยสันติวิธี
2. เว้นจากการลักทรัพย์ คือไม่แสวงหาทัรพย์โดยทางทุจริต
เจตนารมณ์ของกุศลบทข้อนี้ ต้องการให้ทุกคนทำมาหาเลี้ยงชีพโดยสุจริต
3. เว้นจากการประพฤติผิดในกาม คือไม่กระทำผิดในทางเพศ ไม่ลุอำนาจแก่ความกำหนัด
เจตนารมณ์ของกุศลบทข้อนี้ ต้องการให้ทุกคนมีจิตใจสูง เคารพในสิทธิของเพื่อนมนุษย์ด้วยกัน
4. เว้นจากการพูดเท็จ คือต้องไม่เจตนาพูดใหห้ผู้ฟังเข้าใจผิดไปจากความเป็นจริง
เจตนารมณ์ของกุศลบทข้อนี้ ต้องการให้ทุกคนมีความสัตย์จริง
5. เว้นจากการพูดส่อเสียด คือไม่เก็บความข้างนี้ไปบอกข้างโน้น
เก็บความข้างโน้นมาบอกข้างนี้
เจตนารมณ์ของกุศลบทข้อนี้ ต้องการไม่ให้คนเราหาความชอบด้วยการประจบสอพลอ
6. เว้นจากการพูดคำหยาบ คือไม่พูดคำซึ่งทำให้คนฟังเกิดความระคายใจ
และส่อว่าผู้พูดเป็นคนมีสถุลต่ำ
เจตนารมณ์ของกุศลบทข้อนี้ ต้องการให้ทุกคนเป็นสุภาพชน
7. เว้นจากการพูดเพ้อเจ้อ คือไม่พูดเหลวไหลไม่พูดพล่อยๆ สักแต่ว่ามีปากอยากพูดก็พูดไปหาสาระมิได้ แต่พูดถ้อยคำที่มีสาระ มีหลักฐาน มีที่อ้างอิง ถูกกาลเวลา มีประโยชน์
เจตนารมณ์ของกุศลบทข้อนี้ ต้องการให้ทุกคนมีความรับผิดชอบต่อถ้อยคำของตน
8. ไม่โลภแยากได้ของเขา คือไม่เพ่งเล็งที่จะเอาทรัพย์ของคนอื่นในทางทุจริต
เจตนารมณ์ของกุศลบทข้อนี้ ต้องการให้คนเราเคารพในสิทธิข้าวของของผู้อื่น
9. ไม่พยายามบาทปองร้ายเขา คือไม่ผูกใจเจ็บ ไม่คิดอาฆาตล้างแค้น ไม่จองเวร
มีใจเบิกบาน แจ่มใสไม่ขุ่นมัว ไม่เกลือกกลั้วด้วยโทสะจริต
เจตนารมณ์ของกุศลบทข้อนี้ ต้องการให้คนเรารู้จักให้อภัยทาน
10. ไม่เห็นผิดจากคลองธรรม คือไม่คิดแย้งกับหลักธรรม
เจตนารมณ์ของกุศลบทข้อนี้ ต้องการให้คนเรามีพื้นจิตใจดี มีมาตรฐานความคิดที่ถูกต้อง

อานิสงส์การประพฤติธรรม
1. เป็นมหากุศล
2. เป็นผู้ไม่ประมาท
3. เป็นผู้รักษาสัทธรรม
4. เป็นผู้นำพระพุทธศาสนาให้เจริญ
5. เป็นสุขในโลกนี้ และโลกหน้า
6. ไม่ก่อเวรก่อภัยกับใคร ๆ
7. เป็นผู้ให้อภัยแก้สรรพสัตว์
8. เป็นผู้ดำเนินตามปฏิปทาของนักปราชญ์
9. สร้างความเจริญความสงบสุขแก่ตนเอง และส่วนรวม
10. เป็นผู้สร้างทางมนุษย์ สวรรค์ พรหม นิพพาน

จากหนังสือมงคลชีวิต ฉบับ "ทางก้าวหน้า"