ต่อไป →

[infoforthai]

เรือกระบี่ราญรอนราพณ์

เรือกระบี่ราญรอนราพณ์ เป็นเรือรูปสัตว์ในประเภทเรือเหล่าแสนยากร เป็นหนึ่งในเรือพระราชพิธีกระบวนพยุหยาตราชลมารค โขนเรือเป็นรูปขุนกระบี่สีดำปิดทองประดับกระจกภายในสีแดง ภายนอกทาสีดำ เขียนลวดลายดอกพุตตานสีทอง เรือยาว 26.8 เมตร กว้าง 2.02 เมตร ลึก 0.56 เมตร กินน้ำลึก 0.3 เมตร มีฝีพาย 36 คน นายท้าย 2 คน ปัจจุบันเก็บรักษาที่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติเรือพระราชพิธี

 พ.ศ. ๒๕๐๙ ซ่อมทำตัวเรือทั้งลำและได้ทำหางเรือขึ้นใหม่ ช่างแกะสลักลวดลายทำงานประมาณ ๑๒ เดือน ช่างรักทำงานประมาณ ๔ เดือน ช่าง เขียนทำงานประมาณ ๖ เดือน ช่างปิดทองและประดับกระจกทำงานประมาณ ๔ เดือน
     พ.ศ.๒๕๑๔ จัดทำเครื่องตกแต่งเรือใหม่ ตั้งแต่ ๑๕ มีนาคม พ.ศ.๒๕๑๔ จนถึง ๑๐ กันยายน พ.ศ.๒๕๑๔ โดยบริษัท สำนักงานเกษรดอกประดู่ เป็นผู้ทำ
     พ.ศ. ๒๕๒๔ ซ่อมใหญ่เปลี่ยนไม้ตัวเรือที่ผุหรือชำรุดบางส่วน ลงรักปิดทองใหม่ ตกแต่งลวดลายและอื่น ๆ เพื่อให้ทันใช้ในงานสมโภชกรุงรัตน โกสินทร์ ๒๐๐ ปี ในวันที่ ๕ เมษายน พ.ศ.๒๕๒๕ เริ่มซ่อมทำตั้งแต่ ๔ กันยายน พ.ศ.๒๕๒๔ จนถึงวันที่ ๒ มีนาคม พ.ศ.๒๕๒๕ โดยมีบริษัทสหายสันต์ จำกัด เป็นผู้รับเหมาซ่อมทำ
     การแต่งกายของผู้ประจำเรือ นายลำนุ่งปูม สวมเสื้อเข้มขาบ โพกขลิบทอง

[infoforthai]

เรือครุฑเหินเห็จ
 

     เรือครุฑเหินเห็จ ลำเดิมสร้างขึ้นในรัชกาลที่ ๑ พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช เป็นเรือรูปสัตว์พื้นดำ ยาว ๑๓ วา ๑ ศอก ๑ คืบ กว้าง ๔ ศอก ลึก ๑ ศอก ๑๐ นิ้ว กำลัง ๕ ศอก ๑ คืบ ๑๑ นิ้ว แต่ได้ถูกระเบิดเสียหายในสมัยสงครามโลกครั้งที่ ๒ กรมศิลปากรได้เก็บหัวเรือและท้ายเรือไว้ และสร้างขึ้นใหม่ เมื่อวันที่ ๒๑ เมษายน พ.ศ.๒๕๐๕ น้ำหนัก ๗ ตัน กว้าง ๑.๕๙ เมตร ยาว ๒๗.๕๐ เมตร ลึก ๐.๕๙ เมตร กินน้ำลึก ๐.๓๒ เมตร ฝี พาย ๓๘ คน นายท้าย ๒ คน
     เรือครุฑเหินเห็จ ลำปัจจุบันสร้างใหม่เมื่อปี พ.ศ.๒๕๑๑ โดยใช้หัวเรือเดิมนำมาซ่อมแซม ท้ายเรือทำใหม่เริ่มสร้างเมื่อวันที่ ๒๓ มิถุนายน พ.ศ.๒๕๑๑ แล้วเสร็จเมื่อวันที่ ๓๐ กันยายน พ.ศ.๒๕๑๑ แล้วช่างแกะสลักลวดลายทำงานประมาณ ๑๘ เดือน ช่างรักทำงาน ๖ เดือน ช่างเขียนลวดลายรดน้ำทำ งานประมาณ ๖ เดือน ช่างปิดทองและประดับกระจกทำงานประมาณ ๔ เดือน
     ทำเครื่องตกแต่งเรือใหม่ตั้งแต่ ๑๕ มีนาคม พ.ศ.๒๕๑๔ จนถึง ๑๐ กันยายน พ.ศ.๒๕๑๔ โดยมีบริษัท สำนักงานเกษรดอกประดู่ เป็นผู้ทำ
     ปี พ.ศ.๒๕๒๔ ซ่อมใหญ่เปลี่ยนไม้ตัวเรือที่ผุชำรุดบางส่วน ลงรักปิดทองทาสีใหม่ ๆและอื่น ๆ เพื่อให้ทันใช้ในงานสมโภชกรุงรัตนโกสินทร์ ๒๐๐ ปี ในวันที่ ๕ เมษายน พ.ศ.๒๕๒๕ ซึ่งซ่อมทำตั้งแต่ ๔ กันยายน พ.ศ.๒๕๒๔ จนถึงวันที่ ๒ มีนาคม พ.ศ.๒๕๒๕ โดยมีบริษัทสหายสันต์ จำกัด เป็นผู้ รับเหมาซ่อมทำเรือ ครุฑเหินเห็จครุฑ ( เช่นเดียวกับเรือครุฑเตร็จไตรจักร )
     การแต่งกายของผู้ประจำเรือ นายลำนุ่งปูม สวมเสื้อเข้มขาบ โพกขลิบทอง

[infoforthai]

เรือครุฑเตร็จไตรจักร

เรือครุฑเตร็จไตรจักร เป็นเรือรูปสัตว์ในประเภทเรือเหล่าแสนยากร เป็นหนึ่งในเรือพระราชพิธีกระบวนพยุหยาตราชลมารค ลำเดิมเป็นเรือพื้นดำยาว 13 วา 1 ศอก 1 คืบ กว้าง 3 ศอก 1 คืบ 6 นิ้ว ลึก 1 ศอก 9 นิ้ว กำลัง 5 ศอก 1 คืบ 7 นิ้ว ถูกระเบิดชำรุดกรมศิลปากรเก็บหัวเรือและท้ายเรือไว้ ลำปัจจุบันสร้างใหม่เมื่อวันที่ 22 มิถุนายน พ.ศ. 2511 น้ำหนัก 5.97 ตัน กว้าง 1.9 เมตร ยาว 27.1 เมตร ลึก 0.52 เมตร กินน้ำลึก 0.29 เมตร ฝีพาย 34 คน นายท้าย 2 คน การแต่งกายของผู้ประจำเรือ นายลำนุ่งปูม สวมเสื้อเข้มขาบ โพกขลิบทอ�

[infoforthai]

เรือประตูหน้า

 เรือเสือทยานชล  เรือเสือคำรณสินธุ์ 

ไม่พบหลักฐานที่สร้าง

     เรือเสือทยานชล กว้าง ๑.๗๕ เมตร ยาว ๒๒.๒๐ เมตร ลึก ๐.๗๐ เมตร ฝีพาย ๒๖ นาย ฝีพาย ๒ นาย

     เรือเสือคำรณสินธุ์ กว้าง ๑.๗๕ เมตร ยาว ๒๒.๒๓ เมตร ลึก ๐.๗๐ เมตร ฝีพาย ๒๖ นาย นายท้าย ๒ นาย

     เรือทั้ง ๒ ลำนี้ จัดเป็นเรือพิฆาต หัว เรือทำเป็นรูปหัวเสือ มีคฤห์สำหรับอำมาตย์ฝ่ายทหารนั่ง เป็นเรือรบที่อยู่ในริ้วที่ ๒ และริ้วที่ ๔ ถัดจากเรือประตูหน้าเข้ามาในกระบวน มีปืนจ่ารงตั้งที่หัว เรือ เรือพิฆาต ทั้ง ๒ ลำนี้ จะแล่นส่ายโดยเรือเสือทยานชลแล่นส่ายนอกด้านขวา และเรือคำรณสินธุ์แล่นส่ายนอกด้านซ้าย

     การแต่งกายของผู้ประจำเรือ นายละนุ่งปูม สวมเสื้อเข้มขาบ โพกขลิบทอง

[infoforthai]

เรือทองขวานฟ้า เรือทองบ้าบิ่น




เรือทองขวานฟ้า เรือทองบ้าบิ่น เป็นเรือประตูหน้า หนึ่งในสองของเรือคู่แรกในกระบวนพยุหยาตราชลมารค เรือลำเดิมไม่พบหลักฐานในการสร้าง ในสมัยสงครามโลกครั้งที่ 2 ได้ถูกลูกระเบิด ตัวเรือได้รับความเสียหาย กรมศิลปากรได้ตัดหัวเรือและท้ายเรือเก็บรักษาไว้ในพิพิธภัณฑ์ ในปี พ.ศ. 2507 ได้สร้างตัวเรือขึ้นใหม่ โดยใช้หัวเรือเดิมและได้แกะสลักลวดลาย คาดหัว-ท้ายเรือ ปิดทองประดับกระจก พร้อมกับจัดทำเครื่องตกแต่งเรือใหม่

เรือทองขวานฟ้าลำปัจจุบันกว้าง 1.75 เมตร ยาว 32.23 เมตร ลึก 0.64 เมตร ฝีพาย 39 นาย นายท้าย 2 นาย และนายเรือ 1 นาย ปัจจุบันเก็บรักษาที่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติเรือพระราชพิธี คลองบางกอกน้อย

[infoforthai]

เรือกลอง

เรืออีเหลือง เรือแตงโม

 

     ไม่พบหลักฐานที่สร้าง
     เรืออีเหลือง และเรือแตงโม เป็นเรือกราบ อยู่หน้าสุดของริ้วกลาง มีปี่ชวาและกลองแขกสำหรับบรรเลงลำละ ๖ นาย เป็นเรือสำหรับรองผู้บัญชาการกระบวนเรือ กว้าง ๑.๖๘ เมตร ยาว ๒๔.๒๕ เมตร ลึก ๐.๕๕ เมตร ฝีพาย ๒๗ นาย นายท้าย ๒ นาย
     พ.ศ.๒๕๒๔ ซ่อมใหญ่ เปลี่ยนไม้ตัวเรือที่ผุชำรุดบางส่วน ทาสีตัวเรือใหม่และอื่น ๆ เพื่อให้ทันใช้ในงานสมโภชกรุงรัตนโกสินทร์ ๒๐๐ ปี ในวันที่ ๕ เมษายน พ.ศ.๒๕๒๕ เริ่มซ่อมทำตั้งแต่ ๔ กันยายน พ.ศ.๒๕๒๔ จนถึงวันที่ ๒ มีนาคม พ.ศ.๒๕๒๕ โดยมีบริษัท สหายสันต์ จำกัด เป็นผู้รับเหมา ซ่อมทำ

[infoforthai]

เรือดั้ง

เรือดั้ง เป็นเรือไม้ทาสีน้ำมันไม่มีลวดลายอย่างใด มี 22 ลำ มีชื่อเรียกตามลำดับตั้งแต่เรือดั้ง 1 ถึง เรือดั้ง 22 ใช้เป็นเรือกระบวนสายนอก มีนายทหารนั่งลำละ 1 นาย พลปืน 4 นาย และมีนายเรือ นายท้าย และฝีพาย ลำละ 29-35 คน ขึ้นอยู่กับขนาดของเรือ และมีคนกระทุ้งเส้าลำละ 2 นาย

การแต่งกายของผู้ประจำเรือ ฝีพายเรือสวมเสื้อผ้าสีดำริ้วทางแดง กางเกงผ้าสีแดงติดแถบสีดำ คาดผ้ารัดประคดสีแดงดอกขาว สวมหมวก ทรงประพาสสีดำติดแถบสีแดง รองเท้าหนังสีดำ

[infoforthai]

เรือแซง
 

     เรือแซง ในกระบวนพยุหยาตราชลมารค นั้น มีด้วยกัน ๗ ลำ มีชื่อเรียกตามลำดับ ตั้งแต่ เรือแซง ๑ ถึง เรือแซง ๗
     ใช้เรือกราบกัญญา เป็นเรือทหารเรือแซงเสด็จทั้ง ๒ ข้าง ของเรือพระที่นั่ง โดยอยู่ในริ้วนอกสุดของกระบวน มี ๖ ลำหรือ ๓ คู่ โดยแซงด้านขวา ๓ ลำ ( ได้แก่ เรือแซง ๑ , ๓ , ๕ ) และแซงด้านซ้าย ๓ ลำ ( ได้แก่ เรือแซง ๒ , ๔ , ๖ ) นอกจากนั้นยังจัดเรือแซง ๗ อีก ๑ ลำ ปิดท้ายริ้วกลางของกระบวนต่อจากเรือตำรวจตาม
     ไม่พบหลักฐานที่สร้างส่วนมากมักจะซ่อมทำโดยการเปลี่ยนไม้ที่เก่าออก แล้วใส่ไม้ใหม่
     พ.ศ.๒๕๒๔ ซ่อมใหญ่ เปลี่ยนไม้ตัวเรือที่ผุและชำรุดใหม่บางส่วน ทาสีตัวเรือใหม่ และอื่น ๆ เพื่อให้ทันใช้ในงานสมโภชกรุงรัตนโกสินทร์ ๒๐๐ ปี ในวันที่๕ เมษายน พ.ศ.๒๕๒๕ เริ่มซ่อมทำตั้งแต่ ๔ กันยายน พ.ศ.๒๕๒๔ จนถึงวันที่ ๒ มีนาคม พ.ศ.๒๕๒๕ โดยมีบริษัท สหายสันต์ จำกัด เป็นผู้รับ เหมาซ่อมทำ

[infoforthai]

 

ขอบคุณคุณท่าน จมื่นไวยวรนารถ

 ผู้รวบรวบกระทู้เพื่อเป็นวิทยาทานแก่ชนรุ่นหลัง