ต่อไป →

[จมื่นไวยวรนารถ]

พระราชประวัติ

                    พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เสด็จพระราชสมภพเมื่อวันที่ 20 กันยายน พ.ศ. 2396 เป็นพระราชโอรสในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ที่ประสูติแต่กรมสมเด็จพระเทพศิรินทรามาตย์ (ต่อมาภายหลังในสมัยรัชกาลที่ 6 ได้มีการเปลี่ยนแปลงพระนามเจ้านายฝ่ายในให้ถูกต้องชัดเจนตามโบราณราชประเพณีนิยมยุคถัดมาเป็น สมเด็จพระเทพศิรินทราบรมราชินี) ได้รับพระราชทานนามว่า สมเด็จเจ้าฟ้าชายจุฬาลงกรณ์ บดินทรเทพมหามงกุฎ บุรุษยรัตนราชรวิวงศ์วรุตมพงศบริพัตร สิริวัฒนราชกุมาร

                  พระองค์ทรงมีพระขนิษฐาและพระอนุชารวม 3 พระองค์ ได้แก่ สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าจันทรมณฑล กรมหลวงวิสุทธิกระษัตริย์ สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าจาตุรนต์รัศมี กรมพระจักรพรรดิพงศ์ และ สมเด็จพระราชปิตุลาบรมพงศาภิมุข เจ้าฟ้าภาณุรังษีสว่างวงศ์ กรมพระยาภาณุพันธุวงศ์วรเดช

                  วันที่ 20 มีนาคม พ.ศ. 2404 สมเด็จเจ้าฟ้าชายจุฬาลงกรณ์ ได้รับการสถาปนาให้ขึ้นทรงกรมเป็น สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้าจุฬาลงกรณ์ กรมหมื่นพิฆเนศวรสุรสังกาศ  และเมื่อ พ.ศ. 2409 พระองค์ทรงผนวชตามราชประเพณี ณ วัดบวรนิเวศวิหาร ภายหลังจากการทรงผนวช พระองค์ได้รับการเฉลิมพระนามาภิไธยขึ้นเป็น สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้าจุฬาลงกรณ์ กรมขุนพินิตประชานาถ เมื่อปี พ.ศ. 2410 โดยทรงกำกับราชการกรมมหาดเล็ก กรมพระคลังมหาสมบัติ และกรมทหารบกวังหน้า

                  วันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2410 พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จสวรรคตภายหลังทรงเสด็จออกทอดพระเนตรสุริยุปราคา โดยก่อนที่พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวจะสวรรคตนั้น ได้มีพระราชหัตถเลขาไว้ว่า "พระราชดำริทรงเห็นว่า เจ้านายซึ่งจะสืบพระราชวงศ์ต่อไปภายหน้า พระเจ้าน้องยาเธอก็ได้ พระเจ้าลูกยาเธอก็ได้ พระเจ้าหลานเธอก็ได้ ให้ท่านผู้หลักผู้ใหญ่ปรึกษากันจงพร้อม สุดแล้วแต่จะเห็นดีพร้อมกันเถิด ท่านผู้ใดมีปรีชาควรจะรักษาแผ่นดินได้ก็ให้เลือกดูตามสมควร" ดังนั้น เมื่อพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเสด็จสวรคต จึงได้มีการประชุมปรึกษาเรื่องการถวายสิริราชสมบัติแด่พระเจ้าแผ่นดินพระองค์ใหม่ ซึ่งในที่ประชุมนั้นประกอบด้วยพระบรมวงศานุวงศ์ ข้าราชการชั้นผู้ใหญ่ และพระสงฆ์ โดยพระเจ้าน้องยาเธอ กรมหลวงเทเวศร์วัชรินทร์ ได้เสนอสมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้าจุฬาลงกรณ์ กรมขุนพินิตประชานาถ พระราชโอรสพระองค์ใหญ่ในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวขึ้นเป็นพระเจ้าแผ่นดิน ซึ่งที่ประชุมนั้นมีความเห็นพ้องเป็นเอกฉันท์ ดังนั้น พระองค์จึงได้รับการทูลเชิญให้ขึ้นครองราชสมบัติต่อจากสมเด็จพระราชบิดา  โดยในขณะนั้น ทรงมีพระชนมายุเพียง 15 พรรษา ดังนั้น จึงได้แต่งตั้งเจ้าพระยาศรีสุริยวงศ์ เป็นผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ จนกว่าพระองค์จะทรงมีพระชนมพรรษครบ 20 พรรษา โดยทรงประกอบพระราชพิธีบรมราชาภิเษกครั้งแรก เมื่อวันที่ 11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2411 โดยได้รับการเฉลิมพระปรมาภิไธยว่า พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาจุฬาลงกรณ์ฯ พระจุฬาลงกรณ์เกล้าเจ้าอยู่หัว โดยมีพระนามตามจารึกในพระสุบรรณบัฎว่า

                      "พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาจุฬาลงกรณ์ บดินทรเทพยมหามงกุฏ บุรุษรัตนราชรวิวงศ วรุตมพงศบริพัตร วรขัติยราชนิกโรดม จาตุรันบรมมหาจักรพรรดิราชสังกาศ อุภโตสุชาติสังสุทธเคราะหณี จักรีบรมนาถ อดิศวรราชรามวรังกูร สุภาธิการรังสฤษดิ์ ธัญลักษณวิจิตรโสภาคยสรรพางค์ มหาชโนตมางคประนตบาทบงกชยุคล ประสิทธิสรรพศุภผลอุดม บรมสุขุมมาลย์ ทิพยเทพาวตารไพศาลเกียรติคุณอดุลยวิเศษ สรรพเทเวศรานุรักษ์ วิสิษฐศักดิ์สมญาพินิตประชานาถ เปรมกระมลขัติยราชประยูร มูลมุขราชดิลก มหาปริวารนายกอนันต มหันตวรฤทธิเดช สรรวิเศษสิรินทร อเนกชนนิกรสโมสรสมมติ ประสิทธิ์วรยศมโหดมบรมราชสมบัติ นพปดลเศวตฉัตราดิฉัตร สิริรัตโนปลักษณมหาบรมราชาภิเษกาภิลิต สรรพทศทิศวิชิตชัย สกลมไหสวริยมหาสวามินทร์ มเหศวรมหินทร มหารามาธิราชวโรดม บรมนาถชาติอาชาวศรัย พุทธาทิไตยรัตนสรณารักษ์ อดุลยศักดิ์อรรคนเรศราธิบดี เมตตากรุณาสีตลหฤทัย อโนปมัยบุญการสกลไพศาล มหารัษฎาธิบดินทร ปรมินทรธรรมิกหาราชาธิราช บรมนาถบพิตร พระจุฬาลงกรณ์เกล้าเจ้าอยู่หัว"

                     เมื่อพระองค์ทรงมีพระชนมายุครบ 20 พรรษา จึงทรงลาผนวชเป็นพระภิกษุ และได้มีการจัดพระราชพิธีบรมราชาภิเษกครั้งที่ 2 ขึ้น เมื่อวันที่ 16 พฤศจิกายน พ.ศ. 2416 โดยได้รับการเฉลิมพระปรมาภิไธยในครั้งนี้ว่า พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาจุฬาลงกรณ์ฯ พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว โดยมีพระนามตามจารึกในพระสุบรรณบัฎว่า

                    "พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาจุฬาลงกรณ์ บดินทรเทพยมหามงกุฏ บุรุษรัตนราชรวิวงศ วรุตมพงศบริพัตร วรขัติยราชนิกโรดม จาตุรันบรมมหาจักรพรรดิราชสังกาศ อุภโตสุชาติสังสุทธเคราะหณี จักรีบรมนาถ อดิศวรราชรามวรังกูร สุภาธิการรังสฤษดิ์ ธัญลักษณวิจิตรโสภาคยสรรพางค์ มหาชโนตมางคประนตบาทบงกชยุคล ประสิทธิสรรพศุภผลอุดม บรมสุขุมมาลย์ ทิพยเทพาวตารไพศาลเกียรติคุณอดุลยวิเศษ สรรพเทเวศรานุรักษ์ วิสิษฐศักดิ์สมญาพินิตประชานาถ เปรมกระมลขัติยราชประยูร มูลมุขราชดิลก มหาปริวารนายกอนันต มหันตวรฤทธิเดช สรรวิเศษสิรินทร อเนกชนนิกรสโมสรสมมติ ประสิทธิ์วรยศมโหดมบรมราชสมบัติ นพปดลเศวตฉัตราดิฉัตร สิริรัตโนปลักษณมหาบรมราชาภิเษกาภิลิต สรรพทศทิศวิชิตชัย สกลมไหสวริยมหาสวามินทร์ มเหศวรมหินทร มหารามาธิราชวโรดม บรมนาถชาติอาชาวศรัย พุทธาทิไตยรัตนสรณารักษ์ อดุลยศักดิ์อรรคนเรศราธิบดี เมตตากรุณาสีตลหฤทัย อโนปมัยบุญการสกลไพศาล มหารัษฎาธิบดินทร ปรมินทรธรรมิกหาราชาธิราช บรมนาถบพิตร พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว"

                   พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จสวรรคตด้วยโรคพระวักกะ เมื่อวันที่ 23 ตุลาคม พ.ศ. 2453 เวลา 2.45 นาฬิกา รวมพระชนมายุได้ 58 พรรษา

พระราชลัญจกรประจำพระองค์

                   
 
                      พระราชลัญจกรประจำรัชกาลที่ 5พระราชลัญจกรประจำพระองค์พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าอยู่หัว เป็นตรางา ลักษณะกลมรี กว้าง 5.5 ซ.ม. ยาว 6.8 ซ.ม. โดยมีตรา พระเกี้ยว หรือ พระจุลมงกุฏ ซึ่งประดิษฐานบนพานแว่นฟ้า 2 ชั้น มีฉัตรบริวารตั้งขนาบทั้ง 2 ข้าง ถัดออกไปจะมีพานแว่นฟ้า 2 ชั้น ทางด้านซ้ายวางสมุดตำรา และทางด้านขวาวางพระแว่นสุริยกานต์เพชร โดยพระราชลัญจกรของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวนั้นเป็นการเจริญรอยจำลองมาจากพระราชลัญจกรของพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว

                    การสร้างพระลัญจกรประจำพระองค์นั้น จะใช้แนวคิดจากพระบรมนามาภิไธยก่อนทรงราชย์ นั่นคือ "จุฬาลงกรณ์" ซึ่งแปลว่า เครื่องประดับศีรษะ หรือ จุลมงกุฎ ดังนั้น จึงเลือกใช้ พระเกี้ยว หรือ จุลมงกุฎ มาใช้เป็นพระราชลัญจกรประจำ
 
   ที่มา  ..บ้านเลขที่ 22  -  วิกิพีเดีย - ภาพประกอบจากอินเตอร์เน็ต

[จมื่นไวยวรนารถ]

พระมเหสี พระราชินี เจ้าจอม พระราชโอรส และ พระราชธิดา

พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงมีพระมเหสี และ เจ้าจอม รวมทั้งหมด 92 พระองค์ โดย 36 พระองค์มีพระราชโอรส-ธิดา อีก 56 พระองค์ไม่มี และพระองค์ทรงมีพระราชโอรส-ธิดา รวมทั้งสิ้น 77 พระองค์

พระมเหสี เจ้าจอม พระราชโอรสและพระราชธิดาในรัชกาลที่ ๕

พระบรมราชินีนาถ สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนี พระพันปีหลวง

พระบรมราชเทวี สมเด็จพระนางเจ้าสุนันทากุมารีรัตน์ พระบรมราชเทวี ? สมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า

พระอัครราชเทวี สมเด็จพระนางเจ้าสุขุมาลมารศรี พระอัครราชเทวี

พระอรรคชายา พระอรรคชายาเธอ พระองค์เจ้าอุบลรัตนนารีนาค กรมขุนอรรควรราชกัลยา ? พระอรรคชายาเธอ

พระองค์เจ้าเสาวภาคย์นารีรัตน์ ? พระวิมาดาเธอ พระองค์เจ้าสายสวลีภิรมย์ กรมพระสุทธาสินีนาฏ ปิยมหาราชปดิวรัดา

พระราชชายา พระราชชายา เจ้าดารารัศมี

                เจ้าจอมมารดา เจ้าจอมมารดาหม่อมราชวงศ์แข พึ่งบุญ . เจ้าคุณพระประยูรวงศ์ (เจ้าคุณจอมมารดาแพ บุนนาค) . เจ้าจอมมารดาแสง กัลยาณมิตร . เจ้าจอมมารดาสุด กุสุมลจันทร์ . เจ้าจอมมารดาตลับ เกตุทัต . เจ้าจอมมารดามรกฎ เพ็ญกุล . เจ้าจอมมารดาหม่อมราชวงศ์ย้อย อิศรางกูร . เจ้าจอมมารดาอ่วม พิศลยบุตร . เจ้าจอมมารดาแช่ม กัลยาณมิตร . เจ้าจอมมารดาชุ่ม ไกรฤกษ์ เจ้าจอมมารดาโหมด บุนนาค  เจ้าจอมมารดาจันทร์ กุสุมลจันทร์  เจ้าจอมมารดาสาย กุสุมลจันทร์  เจ้าจอมมารดาเรือน สุนทรศารทูล  เจ้าจอมมารดาเจ้าทิพเกษร ณ เชียงใหม่  เจ้าจอมมารดาหม่อมราชวงศ์เกสร สนิทวงศ์  เจ้าจอมมารดาหม่อมราชวงศ์เนื่อง สนิทวงศ์  เจ้าจอมมารดาทับทิม โรจนดิศ เจ้าจอมมารดาหม่อมราชวงศ์จิ๋ว กปิตถา เจ้าจอมมารดาพร้อม ธิดาเจ้าพระยาพิษณุโลกาธิบดี(บัว)  เจ้าจอมมารดาวง เนตรายล  เจ้าจอมมารดาวาด กัลยาณมิตร  เจ้าจอมมารดาเลื่อน นิยะวานนท์ ?เจ้าจอมมารดาแส โรจนดิศ  เจ้าจอมมารดาเหม อมาตยกุล  เจ้าจอมมารดาอ่อน บุนนาค

                เจ้าจอม ท้าวนารีวรคณารักษ์ (เจ้าจอมแจ่ม ไกรฤกษ์)  ท้าวภัณฑสารนุรักษ์ (เจ้าจอมเพิ่ม รัตนทัศนีย์)  ท้าววนิดาพิจาริณี (เจ้าจอมเพิ่ม สุจริตกุล) ท้าววรคณานันท์ (เจ้าจอมหม่อมราชวงศ์ปั้ม มาลากุล)  ท้าววรคณานันท์ (เจ้าจอมหม่อมราชวงศ์แป้ม มาลากุล)  เจ้าจอมโหมด บุนนาค  เจ้าจอมนวล ณ นคร  เจ้าจอมหม่อมหลวงถนอม เทพหัสดิน  เจ้าจอมละม้าย สุวรรณทัต  เจ้าจอมสว่าง ณ นคร  เจ้าจอมจีน บุนนาค  เจ้าจอมเนื่อง บุณยรัตพันธุ์  เจ้าจอมเพิ่ม ณ นคร  เจ้าจอมอ้น บุนนาค  เจ้าจอมเอม พิศลยบุตร  เจ้าจอมช่วง พิศลยบุตร  เจ้าจอมใย บุณยรัตพันธุ์  เจ้าจอมกลีบ เทพหัสดิน ณ อยุธยา เจ้าจอมลิ้นจี่ เทพหัสดิน ณ อยุธยา  เจ้าจอมฟักเหลือง เทพหัสดิน ณ อยุธยา  เจ้าจอมประคอง อมาตยกุล  เจ้าจอมสังวาลย์ อมาตยกุล  เจ้าจอมอบ บุนนาค  เจ้าจอมหม่อมราชวงศ์แป้น มาลากุล  เจ้าจอมถนอม ภัทรนาวิก  เจ้าจอมหม่อมราชวงศ์เยื้อน  เจ้าจอมหม่อมราชวงศ์เฉียด ลดาวัลย์  เจ้าจอมถนอม บรรจงเจริญ เจ้าจอมหม่อมราชวงศ์ข้อ สนิทวงศ์  เจ้าจอมเจียน โชติกเสถียร เจ้าจอมเยี่ยม โชติกเสถียร  เจ้าจอมกิมเหรียญ โชติกเสถียร  เจ้าจอมหม่อมราชวงศ์แป้ว มาลากุล  เจ้าศรีแห่งนครน่าน  เจ้าจอมหม่อมราชวงศ์ละม้าย สิงหรา  เจ้าจอมหม่อมราชวงศ์จรวย ปราโมช  เจ้าจอมทิพย์ สกุณะสิงห์ เจ้าจอมอำ คุรุกุล  เจ้าจอมอิ่ม คุรุกุล  เจ้าจอมปุก บุนนาค  เจ้าจอมพิศว์ บุนนาค  เจ้าจอมเลียม บุนนาค  เจ้าจอมเอี่ยม บุนนาค  เจ้าจอมเอิบ บุนนาค  เจ้าจอมอาบ บุนนาค  เจ้าจอมเอื้อน บุนนาค  เจ้าจอมแก้ว บุนนาค  เจ้าจอมแส บุนนาค ?เจ้าจอมหม่อมราชวงศ์สดับ ลดาวัลย์  เจ้าจอมสมบูรณ์ มันประเสริฐ  เจ้าจอมน้อม โชติกเสถียร  เจ้าจอมเยือน บุนนาค  เจ้าจอมวอน บุนนาค

พระภรรยาเจ้า


 
แถวบน ซ้ายสุด พระวิมาดาเธอฯ กรมพระสุทธาสินีนาฎ

แถวกลาง ที่สามจากซ้าย สมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า ถัดจากพระองค์ท่าน พระองค์ที่สี่นับจากทางขวา คือ สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ

แถวนั่ง (ไม่ใช่แถวหมอบด้านหน้าสุด) ขวาสุด สมเด็จเจ้าฟ้าสุทธาทิพยรัตน์ กรมหลวงศรีรัตนโกสินทร เจ้านายสตรีองค์ที่ประทับบนพระเก้าอี้ยาว อีกพระองค์หนึ่ง สมเด็จพระปิตุจฉาเจ้าสุขุมาลมารศรีพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงมีพระภรรยาเจ้าทั้งสิ้น ๙ พระองค์ โดยแบ่งออกเป็น ชั้นลูกหลวง ซึ่งหมายถึง ทรงเป็นพระราชธิดาของพระมหากษัตริย์ ๕ พระองค์ ได้แก่

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าทักษิณชา นราธิราชบุตรี
สมเด็จพระนางเจ้าสุนันทากุมารีรัตน์ พระบรมราชเทวี
สมเด็จพระนางเจ้าสุขุมาลมารศรี พระอัครราชเทวี
สมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า
สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนี พระพันปีหลวง
และทรงเป็นพระภรรยาเจ้า ชั้นหลานหลวง ซึ่งหมายถึง ทรงเป็นพระราชนัดดาของพระมหากษัตริย์ อีก ๓ พระองค์ ได้แก่

พระอรรคชายาเธอ พระองค์เจ้าอุบลรัตนนารีนาค กรมขุนอรรควรราชกัลยา
พระอรรคชายาเธอ พระองค์เจ้าเสาวภาคย์นารีรัตน์
พระวิมาดาเธอ พระองค์เจ้าสายสวลีภิรมย์ กรมพระสุทธาสินีนาฏ ปิยมหาราชปดิวรัดา
นอกจากนี้ ยังทรงมีพระภรรยาเจ้าที่ทรงเป็นพระราชธิดาของพระเจ้าแผ่นดินเมืองเชียงใหม่อีก ๑ พระองค์ ได้แก่

พระราชชายา เจ้าดารารัศมี
โดยในรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวนั้น พระฐานันดรศักดิ์ของพระภรรยาเจ้านั้น สามารถแบ่งออกได้ ดังนี้


พระบรมราชินีนาถ

สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนี พระพันปีหลวง


 
                      สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนี พระพันปีหลวงสมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนี พระพันปีหลวง พระราชอิสริยยศสุดท้ายเมื่อครั้งรัชกาลที่ ๕ คือ สมเด็จพระนางเจ้าเสาวภาผ่องศรี พระบรมราชินีนาถ(รัชกาลที่ ๕ ทรงออกพระนามเรียกโดยลำลองว่า "แม่เล็ก") เมื่อรัชกาลที่ ๖ เสวยราชย์แล้วจึงทรงเฉลิมพระนามาภิไธยพระราชชนนีเป็น สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง

สมเด็จพระศรีพัชรินทราฯ มีพระราชโอรส-ธิดา ทั้งหมด ๘ พระองค์ และตกพระครรภ์อีก หลายพระองค์ ได้แก่

สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าพาหุรัดมณีมัย กรมพระเทพนารีรัตน์ (สิ้นพระชนม์เมื่อทรงพระเยาว์)
พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว (ก่อนเสวยราชย์ มีพระราชอิสริยยศที่ สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราวุธ สยามมกุฎราชกุมาร)
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าตรีเพ็ชรุตม์ธำรง (สิ้นพระชนม์เมื่อทรงพระเยาว์)
จอมพล สมเด็จพระอนุชาธิราช เจ้าฟ้าจักรพงษ์ภูวนาถ กรมหลวงพิษณุโลกประชานาถ
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าศิริราชกกุธภัณฑ์
สมเด็จพระอนุชาธิราช เจ้าฟ้าอัษฎางค์เดชาวุธ กรมหลวงนครราชสีมา
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าจุฑาธุชธราดิลก กรมขุนเพ็ชรบูรณ์อินทราชัย
พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว (ก่อนเสวยราชย์ มีพระราชอิสริยยศที่ สมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอ เจ้าฟ้าประชาธิปกศักดิเดชน์ กรมหลวงสุโขทัยธรรมราชา)
สมเด็จเจ้าฟ้าหญิง(สึ้นพระชนม์ในวันประสูติ)


พระบรมราชเทวี

 สมเด็จพระนางเจ้าสุนันทากุมารีรัตน์ พระบรมราชเทวี



สมเด็จพระนางเจ้าสุนันทากุมารีรัตน์ พระบรมราชเทวี หรือที่รู้จักกันในนาม พระนางเรือล่ม (รัชกาลที่ ๕ ทรงออกพระนามเรียกโดยลำลองว่า "แม่ใหญ่")

สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรรณาภรณ์เพ็ชรรัตน์ (สิ้นพระชนม์พร้อมพระมารดา)
สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้า (สิ้นพระชนม์ในพระครรภ์พร้อมพระมารดา)

 สมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า
 
                          สมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้าสมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า พระราชอิสริยยศสุดท้ายในรัชกาลที่ ๕ คือ สมเด็จพระนางเจ้าสว่างวัฒนา พระบรมราชเทวี(รัชกาลที่ ๕ ทรงออกพระนามเรียกโดยลำลองว่า "แม่กลาง") ในรัชกาลที่ ๗ ทรงเฉลิมพระนามาภิไธยเป็น สมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี พระพันวัสสามาตุจฉาเจ้า ในรัชกาลที่ ๘ ทรงเฉลิมพระนามาภิไธยพระอัยยิกา (ย่า) เป็น สมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า

สมเด็จพระศรีสวรินทิราฯ มีพระราชโอรส-ธิดาทั้งหมด ๘ พระองค์เช่นเดียวกัน ดังนี้

สมเด็จพระบรมราชปิตุลาธิบดี เจ้าฟ้ามหาวชิรุณหิศ
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าอิศริยาลงกรณ์ (สิ้นพระชนม์เมื่อทรงพระเยาว์)
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าวิจิตรจิรประภา (สิ้นพระชนม์เมื่อทรงพระเยาว์)
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าสมมติวงศ์วโรทัย กรมขุนศรีธรรมราชธำรงฤทธิ์
สมเด็จพระราชปิตุจฉา เจ้าฟ้าวไลยอลงกรณ์ กรมหลวงเพชรบุรีราชสิรินธร
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าศิราภรณ์โสภณ พิมลรัตนวดี (สิ้นพระชนม์เมื่อทรงพระเยาว์)
สมเด็จพระมหิตลาธิเบศร อดุลยเดชวิกรม พระบรมราชชนก (สมเด็จพระเจ้าพี่ยาเธอ เจ้าฟ้ามหิดลอดุยเดช กรมหลวงสงขลานครินทร์)
สมเด็จเจ้าฟ้าหญิง สิ้นพระชนม์เมื่อพระชันษาได้ ๔ วัน

พระอัครราชเทวี
พระอัครราชเทวี ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว มีอยู่เพียง พระองค์เดียว คือ


 สมเด็จพระนางเจ้าสุขุมาลมารศรี พระอัครราชเทวี
สมเด็จพระนางเจ้าสุขุมาลมารศรี พระอัครราชเทวี มีพระนามเดิมว่า " พระเจ้าลูกเธอ พระองค์เจ้าหญิงสุขุมาลมารศรี " เป็นพระราชธิดาในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวและเจ้าคุณจอมมารดาสำลีพระราชอิสริยยศสุดท้ายเมื่อครั้งรัชกาลที่ ๕ คือ พระนางเจ้าสุขุมาลมารศรี พระราชเทวี ต่อมา พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงสถาปนาขึ้นเป็น " สมเด็จพระปิตุจฉาเจ้าสุขุมาลมารศรี พระอัครราชเทวี "

สมเด็จพระนางเจ้าสุขุมาลมารศรีฯ มีพระราชโอรส-ธิดา รวม ๒ พระองค์ ได้แก่

สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าสุทธาทิพยรัตน์ สุขุมขัตติยกัลยาวดี กรมหลวงศรีรัตนโกสินทร ชาววังออกพระนามโดยลำลองว่า ทูลกระหม่อมหญิงใหญ่
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าบริพัตรสุขุมพันธุ์ กรมพระนครสวรรค์วรพินิต ชาววังออกพระนามโดยลำลองว่า ทูลกระหม่อมบริพัตร

 พระอรรคชายา
ฐานันดรศักดิ์ พระอรรคชายา ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวนั้น มีอยู่ทั้งหมด ๓ พระองค์ ซึ่งทรงเป็นพี่น้องร่วมพระอุทรเดียวกัน ดังนี้


พระอรรคชายาเธอ พระองค์เจ้าอุบลรัตนนารีนาค กรมขุนอรรควรราชกัลยา
พระอรรคชายาเธอ พระองค์เจ้าอุบลรัตนนารีนาค กรมขุนอรรควรราชกัลยา (หม่อมเจ้าบัว ลดาวัลย์) ชาววังเอ่ยพระนามว่า พระอรรคชายาพระองค์ใหญ่ พระธิดาของพระองค์เจ้าลดาวัลย์ กับ เจ้าจอมมารดาจีน (หม่อมจีน) มีพระราชธิดาเพียงพระองค์เดียว

สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าเยาวมาลย์นฤมล กรมขุนสวรรคโลกลักษณวดี หรือ สมเด็จหญิงเล็ก

 พระอรรคชายาเธอ พระองค์เจ้าเสาวภาคย์นารีรัตน์
พระอรรคชายาเธอ พระองค์เจ้าเสาวภาคย์นารีรัตน์ (หม่อมเจ้าปิ๋ว ลดาวัลย์) ชาววังเอ่ยพระนามว่า พระอรรคชายาพระองค์กลาง มีพระราชธิดาเพียงพระองค์เดียว เช่นเดียวกัน

สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าจันทราสรัทวาร กรมขุนพิจิตรเจษฎ์จันทร์ หรือ สมเด็จหญิงใหญ่

พระวิมาดาเธอ พระองค์เจ้าสายสวลีภิรมย์ กรมพระสุทธาสินีนาฏ ปิยมหาราชปดิวรัดา
พระวิมาดาเธอ พระองค์เจ้าสายสวลีภิรมย์ กรมพระสุทธาสินีนาฏ ปิยมหาราชปดิวรัดา พระราชอิสริยยศสุดท้ายเมื่อครั้งรัชกาลที่ ๕ คือ พระอรรคชายาเธอ พระองค์เจ้าสายสวลีภิรมย์ กรมขุนสุทธาสินีนาฏ (หม่อมเจ้าสาย ลดาวัลย์) ในรัชกาลที่ ๗ ทรงได้รับเฉลิมพระนามเป็น พระวิมาดาเธอ กรมพระสุทธาสินีนาฏ ปิยมหาราชปดิวรัดา ชาววังเอ่ยพระนามว่า พระอรรคชายาพระองค์เล็ก

มีพระราชโอรส-ธิดาทั้งหมด ๔ พระองค์

พลเอก สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ายุคลฑิฆัมพร กรมหลวงลพบุรีราเมศร์ ชาววังเอ่ยพระนามว่า สมเด็จชาย
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้านภาจรจำรัสศรี (สิ้นพระชนม์เมื่อทรงพระเยาว์)
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ามาลินีนพดารา กรมขุนศรีสัชนาลัยสุรกัญญา ชาววังเอ่ยพระนามว่า สมเด็จหญิงกลาง
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้านิภานภดล กรมขุนอู่ทองเขตขัตติยนารี ชาววังเอ่ยพระนามว่า สมเด็จหญิงน้อย
หมายเหตุ พระอิสริยยศ " พระอรรคชายา " มีความหมายเดียวกับคำว่า " พระอัครชายา " เพียงแต่คำว่า พระอรรคชายา เป็นภาษาที่เขียนแบบโบราณ


พระราชชายา
ฐานันดรศักดิ์ไทย พระราชชายานั้น มีอยู่เพียงพระองค์เดียว คือ พระราชชายา เจ้าดารารัศมี เป็นพระองค์เดียวในประวัติศาสตร์ไทย ที่ทรงดำรงฐานันดรนี้

พระราชชายา เจ้าดารารัศมี
พระราชชายา เจ้าดารารัศมี มีพระราชธิดาเพียงพระองค์เดียว คือ

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าวิมลนาคนพีสี (สิ้นพระชนม์เมื่อทรงพระเยาว์)

                   อนึ่ง ในรัชกาลที่ ๕ ยังมีพระภรรยาเจ้าชั้นลูกหลวงอีกพระองค์หนึ่งด้วย แต่มิได้นับเป็นพระมเหสี คือ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าทักษิณชา นราธิราชบุตรี พระราชธิดาในรัชกาลที่ ๔ ต่อมาได้มีพระประสูติกาลเจ้าฟ้าชายพระองค์หนึ่ง แต่แล้วเจ้าฟ้าพระองค์นั้นสิ้นพระชนม์แต่แรกประสูติ จึงทรงเสียพระทัยมาก จนประชวรและสิ้นพระชนม์ในเวลาต่อมา

  ที่มา  ..บ้านเลขที่ 22  -  วิกิพีเดีย - ภาพประกอบจากอินเตอร์เน็ต

[จมื่นไวยวรนารถ]

เจ้าจอมมารดาและเจ้าจอม



แถวบน : เจ้าจอมแก้ว เจ้าจอมเอื้อน เจ้าจอมเอี่ยม
แถวล่าง : เจ้าจอมแส พระองค์เจ้าอรประพันธ์รำไพ เจ้าจอมเอิบ เจ้าจอมมารดาอ่อน พระองค์เจ้าอดิสัยสุริยาภาเจ้าจอม คือ พระภรรยาที่เป็นบุคคลสามัญชน เจ้าจอมนั้นมักเป็นธิดาของขุนนางหรือคหบดีผู้ใหญ่ที่นำมาถวายตัวแด่พระมหากษัตริย์ เช่น เจ้าจอมในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวนั้น หลายท่านเป็นบุคคลในราชินิกุล บุนนาค ซึ่งมีสมาชิกในสกุลรับราชการเป็นขุนนางผู้ใหญ่หลายท่านในยุครัชกาลที่ ๓-๕


เจ้าจอมมารดา

 เจ้าคุณพระประยูรวงศ์ (เจ้าจอมมารดาแพ)
เจ้าคุณพระประยูรวงศ์ (เจ้าคุณจอมมารดาแพ บุนนาค) เป็นธิดาเจ้าพระยาสุรวงศ์ไวยวัฒน์ (วร บุนนาค) และท่านผู้หญิงอิ่ม (ต้นสกุลมาแต่เชื้อจีน) เจ้าจอมมารดาแพ เกิดเมื่อวันที่ 5 พฤศจิกายน พ.ศ. 2397 และการที่ท่านชื่อแพนั้นเพราะท่านเกิดในแพ จึงได้ชื่อว่าแพ เช่นเดียวกันพี่สาวของท่านคนหนึ่ง เกิดที่ฉางข้าว จึงชื่อว่า ฉาง เจ้าจอมมารดาแพ หรือ พระประยุรวงศ์ ถึงพิราลัยเมื่ออายุ 90 ปีหย่อน 4 เดือน (วันที่ 22 มีนาคม พ.ศ. 2486) ได้รัยพระราชทานโกศ ประกอบลองกุดั่นน้อยเป็นเกียรติยศเสมอศักดิ์สมเด็จเจ้าพระยา

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าศรีวิไลยลักษณ์ กรมขุนสุพรรณภาควดี (พระองค์เจ้าหญิงศรีวิลัยลักษณ์ สุนทรศักดิกัลยาวดี)
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสุวพักตร์วิไลยพรรณ ประสูติวันที่ 2 พฤษภาคม พ.ศ. 2416
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าบัณฑวรรณวโรภาส ประสูติวันที่ 25 พฤษภาคม พ.ศ. 2418 สิ้นพระชนม์วันที่ 15 พฤษภาคม พ.ศ. 2435

 เจ้าจอมมารดาจันทร์

เป็นธิดาพระยาราชสัมภารากร (เทศ) และท่านอ่ำ

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าศศิพงประไพประสูติวันที่ 26 เมษายน พ.ศ. 2424

 เจ้าจอมมารดาชุ่ม
 
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอาทรทิพยนิภาเจ้าจอมมารดาชุ่ม (ในรัชกาลที่ 5)


พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอาทรทิพยนิภา
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสุจิตราภรณี

เจ้าจอมมารดาแช่ม
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าประวิตรวัฒโนดม กรมหลวงปราจิณกิติบดี

 เจ้าจอมมารดาโหมด
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอาภากรเกียรติวงศ์ กรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอรองค์อรรคยุพา (สิ้นพระชนม์เมื่อทรงพระเยาว์)
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสุริยงประยุรพันธ์ กรมหมื่นไชยาศรีสุริโยภาส

 เจ้าจอมมารดาตลับ
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอัจฉรพรรณีรัชกัญญา
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้ารพีพัฒนศักดิ์ กรมหลวงราชบุรีดิเรกฤทธิ์

 เจ้าจอมมารดาเจ้าทิพเกษร ณ เชียงใหม่
เจ้าจอมมารดาเจ้าทิพเกษร ณ เชียงใหม่ ทรงเป็นเจ้านายฝ่ายเหนือ "ราชวงศ์ทิพย์จักราธิวงศ์ (เจ้าเจ็ดตน)" มีพระราชโอรสพระองค์เดียว

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าดิลกนพรัฐ กรมหมื่นสรรควิสัยนรบดี

 เจ้าจอมมารดาหม่อมราชวงศ์ย้อย อิศรางกูร
 


พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอรพินทุ์เพ็ญภาค
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าประเวศวรสมัยพระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอรพินทุ์เพ็ญภาค

เจ้าจอมมารดาหม่อมราชวงศ์แข พึ่งบุญ
เจ้าจอมมารดา หม่อมราชวงศ์แข พึ่งบุญ ทรงเป็นเจ้าจอมพระองค์แรกในพระพุทธเจ้าหลวง ทรงมีพระราชธิดาเพียงพระองค์เดียว

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าผ่องประไพ

 เจ้าจอมมารดาหม่อมราชวงศ์เกสร สนิทวงศ์
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอิศริยาภรณ์ (สิ้นพระชนม์เมื่อทรงพระเยาว์)
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอนุสรสิริประสาธน์ (สิ้นพระชนม์เมื่อทรงพระเยาว์)

 เจ้าจอมมารดาหม่อมราชวงศ์เนื่อง สนิทวงศ์
เจ้าจอมมารดาหม่อมราชวงศ์เนื่อง สนิทวงศ์ ทรงมีพระราชโอรสและพระราชธิดา 2 พระองค์ คือ

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าเยาวภาพงศ์สนิท
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้ารังสิตประยูรศักดิ์ กรมพระยาชัยนาทนเรนทร

 เจ้าจอมมารดาทับทิม
เจ้าจอมมารดาทับทิม ท่านทรงเคยเป็นเจ้าจอมในรัชกาลที่ ๔ มีพระราชโอรส-ธิดา ทั้งหมด ๓ พระองค์

จอมพล พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจิรประวัติวรเดช กรมหลวงนครไชยศรีสุรเดช



พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าประเวศวรสมัย
พลเรือเอก พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าวุฒิไชยเฉลิมลาภ กรมหลวงสิงหวิกรมเกรียงไกร

 เจ้าจอมมารดาเรือน
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าพิสมัยพิมลสัตย์

เจ้าจอมมารดาพร้อม

 
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าประภาพรรณพิไลย
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าวาปีบุษบากรพระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าประภาพรรณพิไลย (แฝด)
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าประไพพรรณพิลาส (แฝด) (สิ้นพระชนม์เมื่อทรงพระเยาว์)
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสมัยวุฒิวโรดม (สิ้นพระชนม์เมื่อทรงพระเยาว์)
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าวาปีบุษบากร

 เจ้าจอมมารดาวง
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโกมลเสาวมาล (สิ้นพระชนม์เมื่อทรงพระเยาว์)

เจ้าจอมมารดาวาด
เจ้าจอมมารดาวาด มีพระราชโอรสพระองค์เดียว

พลเอก พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าบุรฉัตรไชยากร กรมพระกำแพงเพ็ชรอัครโยธิน

 เจ้าจอมมารดาเลื่อน
เจ้าจอมมารดาเลื่อนทรงมีพระธิดา 1 พระองค์ และพระโอรส 1 พระองค์

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าลวาดวรองค์ (สิ้นพระชนม์เมื่อทรงพระเยาว์)
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอุรุพงศ์รัชสมโภช

เจ้าจอมมารดาแส
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าเขจรจิรประดิษฐ (สิ้นพระชนม์เมื่อทรงพระเยาว์)
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอัพภันตรีปชา
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าทิพยาลังการ

เจ้าจอมมารดาแสง
เจ้าจอมมารดาแสง

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอิศรวงศ์วรราชกุมาร (สิ้นพระชนม์เมื่อทรงพระเยาว์)
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้านภางค์นิพัทธพงศ์ (สิ้นพระชนม์เมื่อทรงพระเยาว์)
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าบีเอตริศภัทรายุวดี
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าเจริญศรีชนมายุ



พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าวาปีบุษบากร


เจ้าจอมมารดาสุด

เจ้าจอมมารดาสุด มีพระราชโอรสพระองค์เดียว

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าวรลักษณาวดี

 เจ้าจอมมารดามรกฎ
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจุฑารัตนราชกุมารี
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าเพ็ญพัฒนพงศ์ กรมหมื่นพิไชยมหินทโรดม



 เจ้าจอมมารดาเหม
 
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าเหมวดี
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอดิสัยสุริยาภาพระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าเหมวดี

 เจ้าจอมมารดาอ่วม
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้ากิติยากรวรลักษณ์ กรมพระจันทบุรีนฤนาถ

 เจ้าจอมมารดาอ่อน บุนนาค
เจ้าจอมมารดาอ่อน บุนนาค มีพระราชธิดา ๒ พระองค์ และที่ทรงแท้งอีก ๒ พระองค์

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอรประพันธ์รำไพ



พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอดิสัยสุริยาภา

เจ้าจอม

 เจ้าจอมเอี่ยม บุนนาค

เจ้าจอมเอิบ บุนนาค

 เจ้าจอมอาบ บุนนาค

 เจ้าจอมเอื้อน บุนนาค

 เจ้าจอมหม่อมราชวงศ์สดับ ลดาวัลย์

 เจ้าจอมกลีบ เทพหัสดิน ณ อยุธยา

 เจ้าจอมลิ้นจี่ เทพหัสดิน ณ อยุธยา

เจ้าจอมฟักเหลือง เทพหัสดิน ณ อยุธยา

     ที่มา  ..บ้านเลขที่ 22  -  วิกิพีเดีย - ภาพประกอบจากอินเตอร์เน็ต

[จมื่นไวยวรนารถ]

รายพระนามพระราชโอรส และ พระราชธิดา ในรัชกาลที่ ๕ เรียงตามพระประสูติการ

ประสูตินอกพระมหาเศวตฉัตร

พระนาม          พระมารดา              ประสูติ                   สิ้นพระชนม์                          พระชันษารวม

๑. พระองค์เจ้าหญิงผ่อง  พระมารดาคือ     เจ้าจอมมารดาหม่อมราชวงศ์แข พึ่งบุญ วันพฤหัสบดี เดือนอ้าย แรม ๘ ค่ำ ปีเถาะนพศก จ.ศ. ๑๒๒๙ วันพุธ เดือน ๔ แรม ๑๐ ค่ำ ปีมะเมียจัตวาศก จ.ศ. ๑๓๑๔ ในรัชกาลที่ ๘ ๗๕ ปี (พ.ศ. ๒๔๑๐-๒๔๘๕)

๒. พระองค์เจ้าหญิงศรีวิลัยลักษณ์ เจ้าจอมมารดาแพ วันศุกร์ เดือน๙ ขึ้น ๕ ค่ำ ปีมะโรงสัมฤทธิศก จ.ศ. ๑๒๓๐ วันที่ ๒๖ ตุลาคม ปีมะโรงฉศก จ.ศ. ๑๒๖๖ ในรัชกาลที่ ๕ ๓๗ ปี(พ.ศ. ๒๔๑๑-๒๔๔๗)
ประสูติในพระมหาเศวตฉัตร

๓. พระองค์เจ้าชายอิศรวงศ์วรราชกุมาร เจ้าจอมมารดาแสง วันอาทิตย์ เดือน ๑๐ ขึ้น ๑๐ ค่ำ ปีมะเมียโทศก จ.ศ. ๑๒๓๒ วันพุธ เดือน ๗ แรม ๑๔ ค่ำ ปีวอกจัตวาศก จ.ศ.๑๒๓๔ ในรัชกาลที่ ๕ ๓ ปี (พ.ศ. ๒๔๑๓-๒๔๑๕)

๔. พระองค์เจ้าหญิงวรลักษณาวดี เจ้าจอมมารดาสุด วันพุธ เดือน ๘ ปฐมาสาฒ ขึ้น ๗ ค่ำ ปีวอกจัตวาศก จ.ศ. ๑๒๓๔ วันพุธ เดือน ๙ ขึ้น ๑๐ ค่ำ ปีขาลอัฐศก จ.ศ. ๑๒๘๘ ในรัชกาลที่ ๗ ๕๕ ปี (พ.ศ. ๒๔๑๕-๒๔๖๙)

๕. เจ้าฟ้าชาย พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าทักษิณชา นราธิราชบุตรี วันพฤหัสบดี เดือน ๘ ปฐมาสาฒ ขึ้น ๘ ค่ำ ปีวอกจัตวาศก จ.ศ. ๑๒๓๔ วันประสูติ(พ.ศ. ๒๔๑๕) -

๖. พระองค์เจ้าหญิงอัจฉรพรรณีรัชกัญญา เจ้าจอมมารดาตลับ วันอาทิตย์ เดือน ๘ อุตราสาฒ ขึ้น ๒ ค่ำ ปีวอกจัตวาศก จ.ศ. ๑๒๓๔ วันอังคาร เดือน ๑๒ ขึ้น ๑๔ ค่ำ ปีจอโทศก จ.ศ. ๑๒๗๒ ในรัชกาล ๖ ๓๙ ปี (พ.ศ. ๒๔๑๕-๒๔๕๓)

๗. พระองค์เจ้าหญิงจุฑารัตนราชกุมารี เจ้าจอมมารดามรกฎ วันอังคาร เดือนอ้าย แรม ๒ ค่ำ ปีวอกจัตวาศก จุลศักราช ๑๒๓๔ เมื่อวันเสาร์ เดือน ๗ ขึ้น ๔ ค่ำ ปีมะเมียโทศก จ.ศ. ๑๒๙๒ ในรัชกาลที่ ๗ ๕๘ ปี (พ.ศ. ๒๔๑๕-๒๔๗๓)

๘. เจ้าฟ้าหญิงจันทราสรัทวาร พระอรรคชายาเธอ พระองค์เจ้าเสาวภาคย์นารีรัตน์ วันอังคาร เดือน ๕ แรม ๓ ค่ำ ปีระกาเบญจศก จ.ศ. ๑๒๓๕ วันที่ ๒๑ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๔๔๗ ในรัชกาลที่ ๕ ๓๑ ปี (พ.ศ. ๒๔๑๖-๒๔๔๗)

๙. พระองค์เจ้าหญิงอรพินทุ์เพ็ญภาค เจ้าจอมมารดาหม่อมราชวงศ์ย้อย วันอาทิตย์ เดือน ๖ ขึ้น ๑ ค่ำ ปีระกาเบญจศก จ.ศ. ๑๒๓๕ วันศุกร์ เดือน ๕ แรม ๘ ค่ำ ปีกุนสัปตศก จ.ศ. ๑๒๙๗ ในรัชกาลที่ ๘ ๖๓ ปี (พ.ศ. ๒๔๑๖-๒๔๗๘)

๑๐. พระองค์เจ้าหญิงสุวพักตร์วิไลยพรรณ เจ้าจอมมารดาแพ วันศุกร์ เดือน ๖ ขึ้น ๖ ค่ำ ปีระกาเบญจศก จ.ศ.
๑๒๓๕ เมื่อวันพุธ เดือน ๙ ขึ้น ๕ ค่ำ ปีมะเมียโทศก จ.ศ. ๑๒๙๒ ในรัชกาลที่ ๗ ๕๗ ปี (พ.ศ. ๒๔๑๖-๒๔๗๓)

๑๑. เจ้าฟ้าหญิงเยาวมาลย์นฤมล พระอรรคชายาเธอ พระองค์เจ้าอุบลรัตนนารีนาค กรมขุนอรรควรราชกัลยา วันพุธ เดือน ๗ ขึ้น ๙ ค่ำ ปีระกาเบญจสก จ.ศ. ๑๒๓๕ เมื่อวันที่ ๓ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๔๕๒ ในรัชกาลที่ ๕ ๓๗ ปี (พ.ศ. ๒๔๑๖-๒๔๕๒)

๑๒. พระองค์เจ้ากิติยากรวรลักษณ์ เจ้าจอมมารดาอ่วม วันจันทร์ เดือน ๗ แรม ๙ ค่ำ ปีจอฉศก จ.ศ. ๑๒๓๖ วันพุธ เดือน ๗ ขึ้น ๑๑ ค่ำ ปีมะเเมตรีศก จ.ศ. ๑๒๙๓ ที่นครปารีส ในรัชกาลที่ ๗ ๕๗ ปี (พ.ศ. ๒๔๑๗-๒๔๗๔)

๑๓. พระองค์เจ้าชายนภางค์นิพัทธพงศ์ เจ้าจอมมารดาแสง วันเสาร์ เดือน ๘ อุตราสาฒ แรม ๑๑ ค่ำ ปีจอฉศก จ.ศ. ๑๒๓๖ วันอาทิตย์ เดือน ๑๐ แรม ๑๔ ค่ำ ปีชวดอัฐศก จ.ศ. ๑๒๓๘ ในรัชกาลที่ ๕ ๓ ปี (พ.ศ. ๒๔๑๗-๒๔๑๙)

๑๔. พระองค์เจ้าชายรพีพัฒนศักดิ์ เจ้าจอมมารดาตลับ วันพุธ เดือน ๑๑ ขึ้น ๑๑ ค่ำ ปีจอฉศก จ.ศ. ๑๒๓๖ วันที่ ๗ สิงหาคม พ.ศ. ๒๔๖๓ ที่นครปารีส ในรัชกาลที่ ๖ ๔๗ ปี (พ.ศ. ๒๔๑๗-๒๔๖๓)

๑๕. พระองค์เจ้าประวิตรวัฒโนดม เจ้าจอมมารดาแช่ม วันพฤหัสบดี เดือน ๖ แรม ๘ ค่ำ ปีกุนสัปตศก จ.ศ. ๑๒๓๗ วันอังคาร เดือนอ้าย แรม ๒ ค่ำ ปีมะเเมเอกศก จ.ศ. ๑๒๘๑ ในรัชกาลที่ ๖ ๔๕ ปี (พ.ศ. ๒๔๑๘-๒๔๖๒)

๑๖. พระองค์เจ้า เจ้าจอมมารดาเจิม - ไม่เป็นพระองค์ ตกเมื่อปีกุน จ.ศ. ๑๒๓๗ (พ.ศ. ๒๔๑๘) -
๑๗. พระองค์เจ้าหญิงบัณฑวรรณวโรภาส เจ้าจอมมารดาแพ วันพฤหัสบดี เดือน ๑๒ แรม ๑๓ ค่ำ ปีกุนสัปตศก จ.ศ. ๑๒๓๗ วันศุกร์ เดือน ๖ ขึ้น ๘ ค่ำ ปีเถาะตรีศก จ.ศ. ๑๒๕๓ ในรัชกาลที่ ๕ ๑๗ ปี (พ.ศ. ๒๔๑๘-๒๔๓๔)

๑๘. พระองค์เจ้าจิรประวัติวรเดช เจ้าจอมมารดาทับทิม วันอังคาร เดือน ๑๒ แรม ๖ ค่ำ ปีชวดอัฐศก จ.ศ. ๑๒๓๘ วันพุธ เดือน ๓ ขึ้น ๑๐ ค่ำ ปีฉลูเบญจศก จ.ศ. ๑๒๗๕ ในรัชกาลที่ ๖ ๓๘ ปี (พ.ศ. ๒๔๑๙-๒๔๕๖)

๑๙. พระองค์เจ้าหญิงบีเอตริศภัทรายุวดี เจ้าจอมมารดาแสง วันอังคาร เดือนอ้าย แรม ๔ ค่ำ ปีชวดอัฐศก จ.ศ. ๑๒๓๘ วันอังคาร เดือน ๑๑ ขึ้น ๑ ค่ำ ปีฉลูเบญจศก จ.ศ. ๑๒๗๕ ในรัชกาลที่ ๖ ๓๘ ปี (พ.ศ. ๒๔๑๙-๒๔๕๖)

๒๐. เจ้าฟ้าหญิงสุทธาทิพยรัตน์ สมเด็จพระนางเจ้าสุขุมาลมารศรี พระอัครราชเทวี วันศุกร์ เดือน ๑๐ ขึ้น ๗ ค่ำ ปีฉลูนพศก จ.ศ. ๑๒๓๙ วันอังคาร เดือนยี่ แรม ๑ ค่ำ ปีจอจัตวาศก จ.ศ.๑๒๘๔ ในรัชกาลที่ ๖ ๔๖ ปี (พ.ศ. ๒๔๒๐-๒๔๖๕)

๒๑. เจ้าฟ้ามหาวชิรุณหิศ สมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า วันพฤหัสบดี เดือน ๗แรม ๑๒ ค่ำ ปีขาล สัมฤทธิศก จ.ศ. ๑๒๔๐ วันศุกร์ เดือน ๒ ขึ้น ๙ ค่ำ ปีมะเมียฉศก จ.ศ. ๑๒๕๖ ในรัชกาลที่ ๕ ๑๗ ปี (พ.ศ. ๒๔๒๑-๒๔๓๗)

๒๒. เจ้าฟ้าหญิงกรรณาภรณ์เพชรรัตน์ สมเด็จพระนางเจ้าสุนันทากุมารีรัตน์ พระบรมราชเทวี วันจันทร์ เดือน ๘ ขึ้น ๑๔ ค่ำ ปีขาลสัมฤทธิศก จ.ศ. ๑๒๔๐ วันจันทร์ เดือน ๗ แรม ๘ ค่ำ ปีมะโรงโทศก จ.ศ. ๑๒๔๒ ในรัชกาลที่ ๕ ๓ ปี (พ.ศ. ๒๔๒๑-๒๔๒๓)

๒๓. เจ้าฟ้า สมเด็จพระนางเจ้าสุขุมาลมารศรี พระอัครราชเทวี - ไม่เป็นพระองค์ ตกเมื่อวันจันทร์ เดือน ๑๑ ขึ้น ๑๑ ค่ำ ปีขาลสัมฤทธิศก จ.ศ. ๑๒๔๐(พ.ศ. ๒๔๒๑) -

๒๔. เจ้าฟ้าพาหุรัดมณีมัย สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนี พระพันปีหลวง วันพฤหัสบดี เดือนอ้าย แรม ๑๐ ค่ำ ปีขาลสัมฤทธิศก จ.ศ. ๑๒๔๐ วันเสาร์เดือน ๑๐ ขึ้น๙ ค่ำ ปีกุนนพศก จ.ศ. ๑๒๔๙ ในรัชกาลที่ ๕ ๑๐ ปี (พ.ศ. ๒๔๒๑-๒๔๓๐)

๒๕. พระองค์เจ้าเจริญศรีชนมายุ เจ้าจอมมารดาแสง วันจันทร์ เดือน ๕ ขึ้น ๙ ค่ำ ปีเถาะเอกศก จ.ศ. ๑๒๔๑ วันอาทิตย์ เดือนยี่ ขึ้น ๑ ค่ำ ปีมะโรงอัฐศก จ.ศ. ๑๒๗๘ ในรัชกาลที่ ๖ ๓๘ ปี (พ.ศ. ๒๔๒๒-๒๔๕๙)

๒๖. พระองค์เจ้าหญิง เจ้าจอมมารดาบัว วันศุกร์ เดือน ๗ แรม ๙ ค่ำ ปีเถาะเอกศก จ.ศ. ๑๒๔๑ - -

๒๗. เจ้าฟ้าอิศริยาลงกรณ์ สมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า วันพฤหัสบดี เดือน ๑๐ แรม ๔ ค่ำ ปีเถาะเอกศก จ.ศ. ๑๒๔๑ วันพฤหัสบดี เดือน ๑๑ ขึ้น ๑๐ ค่ำ ปีเถาะเอกศก จ.ศ. ๑๒๔๑ ๒๑ วัน (พ.ศ. ๒๔๒๒)

๒๘. พระองค์เจ้าหญิงประเวศวรสมัย เจ้าจอมมารดาทับทิม วันอังคาร เดือน อ้าย แรม ๔ ค่ำ ปีเถาะเอกศก จ.ศ. ๑๒๔๑ วันพุธ เดือน ๗ ขึ้น ๑๐ ค่ำ ปีวอกฉศก จ.ศ. ๑๓๐๖ ในรัชกาลที่ ๘ ๖๕ ปี (พ.ศ. ๒๔๒๒-๒๔๘๗)

๒๙. เจ้าฟ้า สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนี พระพันปีหลวง - ไม่เป็นพระองค์ ตกเมื่อวันอังคาร เดือน ๓ ขึ้น ๒ ค่ำ ปีเถาะเอกศก จ.ศ. ๑๒๔๑(พ.ศ. ๒๔๒๒) -

๓๐. เจ้าฟ้า สมเด็จพระนางเจ้าสุนันทากุมารีรัตน์ พระบรมราชเทวี - วันจันทร์ เดือน ๗ แรม ๘ ค่ำ ปีมะโรงโทศก จ.ศ. ๑๒๔๒ สิ้นพระชนม์ในพระครรภ์(พ.ศ. ๒๔๒๓) -

๓๑. พระองค์เจ้าอาภากรเกียรติวงศ์ เจ้าจอมมารดาโหมด วันอาทิตย์ เดือนอ้าย แรม ๓ ค่ำ ปีมะโรงโทศก จ.ศ. ๑๒๔๒ วันเสาร์ เดือน ๗ ขึ้น ๕ ค่ำปีกุนเบญจศก จ.ศ. ๑๒๘๕ ๔๔ ปี (พ.ศ. ๒๔๒๓-๒๔๔๖)

๓๒. เจ้าฟ้าชายมหาวชิราวุธ สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนี พระพันปีหลวง วันเสาร์ เดือนยี่ ขึ้น ๒ ค่ำ ปีมะโรงโทศก จ.ศ. ๑๒๔๒ วันพฤหัสบดี เดือนอ้าย ขึ้น ๑๑ ค่ำ ปีฉลูสัปตศก จ.ศ. ๑๒๘๗ ๔๖ พรรษา

๓๓. เจ้าฟ้าวิจิตรจิรประภา สมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า วันพฤหัสบดี เดือน ๕ แรม ๘ ค่ำ ปีมะเส็งตรีศก จ.ศ. ๑๒๔๓ วันจันทร์ เดือน ๙ แรม ๕ ค่ำ ปีมะเส็งตรีศก จ.ศ. ๑๒๔๓ ๔ เดือน (พ.ศ. ๒๔๒๔)

๓๔. พระองค์เจ้าศศิพงประไพ เจ้าจอมมารดาจันทร์ วันอังคาร เดือน ๕ แรม ๑๓ ค่ำ ปีมะเส็งตรีศก จ.ศ. ๑๒๔๓ วันพฤหัสบดี เดือน ๗ แรม ๓ ค่ำ ปีจอฉศก ๕๓ ปี (พ.ศ. ๒๔๒๔-๒๔๗๗)

๓๕. พระองค์เจ้าหญิง เจ้าจอมมารดาสาย วันศุกร์ เดือน ๗ ขึ้น ๑๔ ค่ำ ปีมะเส็งตรีศก จ.ศ. ๑๒๔๓ วันรุ่งขึ้น อยู่ได้หนึ่งวันสิ้นพระชนม์ (พ.ศ. ๒๔๒๔)

๓๖. เจ้าฟ้าบริพัตรสุขุมพันธ์ สมเด็จพระปิตุจฉาเจ้าสุขุมาลมารศรี พระอัครราชเทวี วันพุธ เดือน ๘ ขึ้น ๓ ค่ำ ปีมะเส็งตรีศก จ.ศ. ๑๒๔๓ วันที่ ๑๘ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๔๘๗ ๖๓ ปี (พ.ศ. ๒๔๒๔-๒๔๘๗)

๓๗. พระองค์เจ้าพิสมัยพิมลสัตย์ เจ้าจอมมารดาเรือน วันอังคาร เดือนอ้าย แรม ๑๔ ค่ำ ปีมะเส็งตรีศก จ.ศ. ๑๒๔๓ วันศุกร์ เดือน ๔ แรม ๑ ค่ำ ปีชวดอัฐศก จ.ศ. ๑๒๙๘ ๕๕ ปี (พ.ศ. ๒๔๒๔-๒๔๗๙)

๓๘. พระองค์เจ้าบุรฉัตรไชยากร เจ้าจอมมารดาวาด วันจันทร์ เดือน ๓ ขึ้น ๔ ค่ำ ปีมะเส็งตรีศก จ.ศ. ๑๒๔๓ วันจันทร์ เดือน ๑๐ แรม ๑๓ ค่ำ ปีชวดอัฐศก จ.ศ. ๑๒๙๘ ๕๕ ปี

๓๙. เจ้าฟ้าตรีเพชรุตม์ธำรง สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนี พระพันปีหลวง วันพุธ เดือน ๓ แรม ๕ ค่ำ ปีมะเส็งตรีศก จ.ศ. ๑๒๔๓ วันอังคาร เดือนอ้าย ขึ้น ๗ ค่ำ ปีกุนนพศก จ.ศ. ๑๒๔๙ ๗ ปี (พ.ศ. ๒๔๒๔-๒๔๓๐)

๔๐. เจ้าฟ้าสมมติวงศ์วโรทัย สมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า วันศุกร์ เดือน ๗ แรม ๘ ค่ำ ปีมะเมียจัตวาศก จ.ศ. ๑๒๔๔ วันเสาร์ เดือน ๘ ขึ้น ๑๐ ค่ำ ปีนเอกศก จ.ศ. ๑๒๖๑ ๑๘ ปี (พ.ศ. ๒๔๒๕-๒๔๔๒)

๔๑. พระองค์เจ้าเพ็ญพัฒนพงศ์ เจ้าจอมมารดามรกฎ วันพุธ เดือน ๑๐ ขึ้น ๑ ค่ำ ปีมะเมียจัตวาศก จ.ศ. ๑๒๔๔ วันพฤหัสบดี เดือน ๑๑ แรม ๑๓ ค่ำ ปีระกาเอกศก ๒๘ ปี (พ.ศ. ๒๔๒๕-๒๔๕๓)

๔๒. พระองค์เจ้าอรองค์อรรคยุพา เจ้าจอมมารดาโหมด วันศุกร์ เดือน ๑๑ ขึ้น ๑๕ ค่ำ ปีมะเมียจัตวาศก จ.ศ. ๑๒๔๔ วันอังคาร เดือน ๓ ขึ้น ๑๓ ค่ำ ปีมะเมียจัตวาศก จ.ศ. ๑๒๔๔ ๕ เดือน (พ.ศ. ๒๔๒๕)

๔๓. เจ้าฟ้าจักรพงศภูวนาถ สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนี พระพันปีหลวง วันเสาร์ เดือน ๓ แรม ๙ ค่ำ ปีมะเมียจัตวาศก จ.ศ. ๑๒๔๔ วันอาทิตย์ เดือน ๗ แรม ๑๒ ค่ำ ปีวอกโทศก จ.ศ. ๑๒๘๒ ๓๘ ปี

๔๔. เจ้าฟ้ายุคลทิฆัมพร พระอรรคชายาเธอ พระองค์เจ้าสายสวลีภิรมย์ กรมขุนสุทธาสินีนาฏ วันเสาร์ เดือน ๔ ขึ้น ๙ ค่ำ ปีมะเมียจัตวาศก จ.ศ. ๑๒๔๔ วันอังคาร เดือน ๕ ขึ้น ๓ ค่ำ ปีวอกจัตวาศก จ.ศ. ๑๒๙๔ ๕๐ ปี

๔๕. เจ้าฟ้า สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนี พระพันปีหลวง - ไม่เป็นพระองค์ ตกเมื่อปีมะเมียจัตวาศก จ.ศ. ๑๑๔๔ (พ.ศ. ๒๔๒๕) -

๔๖. เจ้าฟ้า สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนี พระพันปีหลวง - ไม่เป็นพระองค์ ตกเมื่อปีมะแมเบญจศก จ.ศ.๑๑๔๕ (พ.ศ. ๒๔๒๕) -

๔๗. พระองค์เจ้าชายวุฒิไชยเฉลิมลาภ เจ้าจอมมารดาทับทิม วันพุธ เดือนอ้าย ขึ้น ๖ ค่ำ ปีมะแมเบญจศก จ.ศ. ๑๑๔๕ วันเสาร์ เดือน ๑๑ ขึ้น ๕ ค่ำปีกุนนพศก จ.ศ. ๑๓๐๙ ๖๔ ปี

๔๘. เจ้าฟ้าหญิงวไลยอลงกรณ์ สมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า วันพุธ เดือน ๕ แรม ๖ ค่ำ ปีวอกฉศก จ.ศ. ๑๒๔๖ วันที่ ๑๕ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๔๙๑ เวลา ๒๓.๑๕ นาฬิกา ๖๔ ปี (พ.ศ. ๒๔๒๗-๒๔๙๑)

๔๙. พระองค์เจ้าชายดิลกนพรัฐ เจ้าจอมมารดาเจ้าทิพเกษร ณ เชียงใหม่ วันเสาร์ เดือน ๖ ขึ้น ๙ ค่ำ ปีวอกฉศก จ.ศ. ๑๒๔๖ วันอาทิตย์ เดือนยี่ ขึ้น ๖ ค่ำ ปีชวดจัตวาศก จ.ศ. ๑๒๗๔ ๒๙ ปี

๕๐. พระองค์เจ้าหญิงนภาจรจำรัสศรี พระอรรคชายาเธอ พระองค์เจ้าสายสวลีภิรมย์ กรมขุนสุทธาสินีนาฏ วันจันทร์ เดือน ๖ ขึ้น ๑๑ ค่ำ ปีวอกฉสก จ.ศ. ๑๒๔๖ วันเสาร์ เดือน ๑๐ ขึ้น ๖ ค่ำ ปีฉลูเอกศก จ.ศ. ๑๒๕๑ ๖ ปี (พ.ศ. ๒๔๒๗-๒๔๓๒)

๕๑. พระองค์เจ้าสุริยงประยุรพันธุ์ เจ้าจอมมารดาโหมด วันอังคาร เดือน ๙ ขึ้น ๗ ค่ำ ปีวอกฉศก จ.ศ. ๑๒๔๖ วันศุกร์ เดือน ๕ ขึ้น ๓ ค่ำ ปีมะแมเอกศก จ.ศ. ๑๒๘๑ ๓๕ ปี

๕๒. พระองค์เจ้าหญิงเยาวภาพงศ์สนิท เจ้าจอมมารดาหม่อมราชวงศ์เนื่อง สนิทวงศ์ วันพฤหัสบดี เดือน ๑๐ ขึ้น ๘ ค่ำ ปีวอกฉศก จ.ศ. ๑๒๔๖ วันพุธ เดือน ๘ ขึ้น ๒ ค่ำ ปีจอฉศก จ.ศ. ๑๒๙๖ ๕๐ ปี (พ.ศ. ๒๔๒๗-๒๔๗๗)
๕๓. เจ้าฟ้า สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนี พระพันปีหลวง - ไม่เป็นพระองค์ ตกเมื่อปีวอกฉศก จ.ศ. ๑๒๔๖ (พ.ศ. ๒๔๒๗) -

๕๔. พระองค์เจ้าหญิงอรประพันธ์รำไพ เจ้าจอมมารดาอ่อน บุนนาค วันอังคาร เดือน ๘ ปรฐมาสาฒ แรม ๑๑ ค่ำ ปีระกาสัปตศก จ.ศ. ๑๒๔๗ วันศุกร์ เดือน ๗ ขึ้น ๓ ค่ำ ปีระกาเบญศก จ.ศ. ๑๒๙๕ ๔๘ ปี (พ.ศ. ๒๔๒๘-๒๔๗๖)
 
๕๕. เจ้าฟ้าหญิงมาลินีนพดารา พระอรรคชายาเธอ พระองค์เจ้าสายสวลีภิรมย์ กรมขุนสุทธาสินีนาฏ วันศุกร์ เดือน ๘ ปฐมาสาฒ แรม ๕ ค่ำ ปีระกาสัปตศก จ.ศ. ๑๒๔๗ วันศุกร์ เดือนยี่ ขึ้น ๒ ค่ำ ปีชวดฉศก จ.ศ. ๑๒๘๖ ๓๙ ปี

๕๖. พระองค์เจ้าหญิงประภาพรรณพิไลย (แฝด) เจ้าจอมมารดาพร้อม วันพฤหัสบดี เดือน ๙ ขึ้น ๓ ค่ำ ปีระกาสัปตศก จ.ศ. ๑๒๔๗ วันพุธ เดือน ๑๐ ขึ้น ๖ ค่ำ ปีชวดสัมฤทธิศก จ.ศ. ๑๓๑๐ ๖๓ ปี (พ.ศ. ๒๔๒๘-๒๔๙๑)

๕๗. พระองค์เจ้าหญิงประไพพรรณพิลาส (แฝด) เจ้าจอมมารดาพร้อม วันพฤหัสบดี เดือน ๙ ขึ้น ๓ ค่ำ ปีระกาสัปตศก จ.ศ. ๑๒๔๗ วันพุธ เดือน ๑๒ แรม ๗ ค่ำ ปีจออัฐศก จ.ศ. ๑๒๔๘ ๑ ปี ๓ เดือน (พ.ศ. ๒๔๒๘-๒๔๒๙)

๕๘. พระองค์เจ้าชายรังสิตประยูรศักดิ์ เจ้าจอมมารดาหม่อมราชวงศ์เนื่อง สนิทวงศ์ วันพฤหัสบดี เดือน ๑๒ ขึ้น ๖ ค่ำ ปีระกาสัปตศก จ.ศ. ๑๒๔๗ วันพุธ เดือน ๓ แรม ๑๔ ค่ำ ปีขาลโทศก จ.ศ. ๑๓๑๒ ๖๗ ปี

๕๙. เจ้าฟ้าหญิงศิริราชกกุธภัณฑ์ สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนี พระพันปีหลวง วันศุกร์ เดือน ๑๒ แรม ๖ ค่ำ ปีระกาสัปตศก จ.ศ. ๑๒๔๗ วันอังคาร เดือน ๗ ขึ้น ๑๐ ค่ำ ปีกุนนพศก จ.ศ. ๑๒๔๙ ๒ ปี ๖ เดือน (พ.ศ. ๒๔๒๘-๒๔๓๐)

๖๐. เจ้าฟ้าหญิงนิภานภดล พระอรรคชายาเธอ พระองค์เจ้าสายสวลีภิรมย์ กรมขุนสุทธาสินีนาฏ วันเสาร์ เดือนอ้าย ขึ้น ๙ ค่ำ ปีจออัฐศก จ.ศ. ๑๒๔๘ วันพุธ เดือน ๓ ขึ้น ๖ ค่ำ ปีกุนสัปตศก จ.ศ. ๑๒๙๓ ๔๙ ปี

๖๑. เจ้าฟ้า สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนี พระพันปีหลวง - ไม่เป็นพระองค์ ตกเสียเมื่อปีจออัฐศก จ.ศ. ๑๒๔๘ (พ.ศ. ๒๔๒๙) -

๖๒. พระองค์เจ้าโกมลเสาวมาล เจ้าจอมมารดาวง วันจันทร์ เดือน ๑๑ ขึ้น ๒ ค่ำ ปีกุนนพศก จ.ศ. ๑๒๔๙ วันเสาร์ เดือน ๖ ขึ้น ๑ ค่ำ ปีขาลโทศก จ.ศ. ๑๒๕๒ ๓ ปี (พ.ศ. ๒๔๓๐-๒๔๓๓)

๖๓. พระองค์เจ้า เจ้าจอมมารดาอ่อน บุนนาค
 - ไม่เป็นพระองค์ ตกเมื่อปีกุนนพศก จ.ศ. ๑๒๔๙ (พ.ศ. ๒๔๓๐) -

๖๔. พระองค์เจ้าหญิง สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนี พระพันปีหลวง วันอังคาร เดือนอ้าย แรม ๑๓ ค่ำ ปีกุนนพศก จ.ศ. ๑๒๔๙ วันประสูติ (พ.ศ. ๒๔๓๐) -
 
๖๕. เจ้าฟ้าหญิงศิราภรณ์โสภณ สมเด็จพระนางเจ้าสว่างวัฒนา พระบรมราชเทวี วันพฤหัสบดี เดือน ๘ อุตราสาฒ ขึ้น ๑๑ ค่ำ ปีชวดสัมฤทธิศก จ.ศ. ๑๒๕๐ วันพุธ เดือน ๖ แรม ๑๔ ค่ำปีจอสัมฤทธิศก จ.ศ. ๑๒๖๐ ๑๑ ปี (พ.ศ. ๒๔๓๑-๒๔๔๑)

๖๖. พระองค์เจ้าเขจรจิรประดิษฐ เจ้าจอมมารดาแส วันจันทร์ เดือน ๘ อุตราสาฒ ขึ้น ๑๕ ค่ำ ปีชวดสัมฤทธิศก จ.ศ. ๑๒๕๐ อาทิตย์ เดือน ๑๑ ขึ้น ๒ ค่ำ ปีชวดสัมฤทธิศก จ.ศ. ๑๒๕๐ ๓ เดือน (พ.ศ. ๒๔๓๑)

๖๗. พระองค์เจ้าสมัยวุฒิวโรดม เจ้าจอมมารดาพร้อม วันพฤหัสบดี เดือน ๑๐ ขึ้น ๘ ค่ำ ปีชวดสัมฤทธิศก จ.ศ. ๑๒๕๐ วันพฤหัสบดี เดือนอ้าย ขึ้น ๑๓ ค่ำ ปีฉลูเอกศก จ.ศ. ๑๒๕๑ ๑ ปี ๓ เดือน (พ.ศ. ๒๔๓๑-๒๔๓๒)

๖๘. พระองค์เจ้าอิศริยาภรณ์ เจ้าจอมมารดาหม่อมราชวงศ์เกสร สนิทวงศ์ วันอาทิตย์ เดือน ๑๑ แรม ๑ ค่ำ ปีชวดสัมฤทธิศก จ.ศ. ๑๒๕๐ วันพฤหัสบดี เดือ ๑๑ ขึ้น ๑ ค่ำ ปีมะโรงจัตวาศก จ.ศ. ๑๒๕๔ ๕ ปี (พ.ศ. ๒๔๓๑-๒๔๓๕)

๖๙. เจ้าฟ้า สมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า - ไม่เป็นพระองค์ ตกเมื่อวันเสาร์ เดือน ๔ แรม ๑๔ ค่ำ ปีชวดสัมฤทธิศก จ.ศ. ๑๒๕๐ (พ.ศ. ๒๔๓๑) -

๗๐. พระองค์เจ้าหญิงอาทรทิพยนิภา เจ้าจอมมารดาชุ่ม วันอาทิตย์ เดือน ๕ แรม ๖ ค่ำ ปีฉลูเอกศก จ.ศ. ๑๒๕๑ วันจันทร์ เดือน ๔ ขึ้น ๑๔ ค่ำ ปีจอสัมฤทธิศก จ.ศ. ๑๓๒๐ ๖๙ ปี (พ.ศ. ๒๔๓๒-๒๕๐๑)

๗๑. เจ้าฟ้า พระอรรคชายาเธอ พระองค์เจ้าสายสวลีภิรมย์ กรมขุนสุทธาสินีนาฏ - ไม่เป็นพระองค์ ตกเมื่อวันเสาร์ เดือน ๕ แรม ๖ ค่ำ ปีฉลูเอกศก จ.ศ. ๑๒๕๑ (พ.ศ. ๒๔๓๒) -

๗๒. เจ้าฟ้าชายอัษฎางค์เดชาวุธ สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนี พระพันปีหลวง วันอาทิตย์ เดือน ๖ ขึ้น ๑๓ ค่ำ ปีฉลูเอกศก จ.ศ. ๑๒๕๑ วันจันทร์เดือน ๓ แรม ๒ ค่ำปีชวดฉศก จ.ศ. ๑๒๘๖ ๓๖ ปี

๗๓. พระองค์เจ้าหญิงวิมลนาคนพีสี พระราชชายา เจ้าดารารัศมี วันพุธ เดือน ๑๑ ขึ้น ๘ ค่ำ ปีฉลูเอกศก จ.ศ. ๑๒๕๑ วันอังคาร เดือน ๔ ขึ้น ๖ ค่ำ ปีมะโรงจัตวาศก จ.ศ. ๑๒๕๔ ๔ ปี (พ.ศ. ๒๔๓๒-๒๔๓๖)

๗๔. พระองค์เจ้าหญิงอัพภันตรีปชา เจ้าจอมมารดาแส วันพฤหัสบดี เดือน ๑๒ ขึ้น ๘ ค่ำ ปีฉลูเอกศก จ.ศ. ๑๒๕๑ วันจันทร์ เดือน ๓ ขึ้น ๑๕ ค่ำ ปีจอฉศก จ.ศ. ๑๒๙๖ ๔๕ ปี (พ.ศ. ๒๔๓๒-๒๔๗๗)

๗๕. พระองค์เจ้าหญิงอดิสัยสุริยาภา เจ้าจอมมารดาอ่อน บุนนาค วันศุกร์ เดือน ๓ แรม ๑๐ ค่ำ ปีฉลูเอกศก จ.ศ. ๑๒๕๑ วันที่ ๒๗ มกราคม พ.ศ. ๒๕๐๖ รัชกาลที่ ๙ ๗๔ ปี (พ.ศ. ๒๔๓๒-๒๕๐๖)

๗๖. พระองค์เจ้า เจ้าจอมมารดาพร้อม - ไม่เป็นพระองค์ ตกเสียเมื่อปีฉลูเอกศก จ.ศ. ๑๒๕๑ (พ.ศ. ๒๔๓๒) -

๗๗. เจ้าฟ้า สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนี พระพันปีหลวง - ไม่เป็นพระองค์ ตกเสียเมื่อปีฉลูเอกศก จ.ศ. ๑๒๕๑ (พ.ศ. ๒๔๓๒) -

๗๘. พระองค์เจ้า เจ้าจอมมารดาพร้อม
 - ไม่เป็นพระองค์ ตกเสียเมื่อปีขาลโทศก จ.ศ. ๑๒๕๒ (พ.ศ. ๒๔๓๓) -

๗๙. พระองค์เจ้า เจ้าจอมมารดาเกษร
 - ไม่เป็นพระองค์ ตกเสียเมื่อปีขาลโทศก จ.ศ. ๑๒๕๒ (พ.ศ. ๒๔๓๓) -

๘๐. เจ้าฟ้า สมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า - ไม่เป็นพระองค์ ตกเสียเมื่อปีขาลโทศก จ.ศ. ๑๒๕๒ (พ.ศ. ๒๔๓๓) -

๘๑. เจ้าฟ้า สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนี พระพันปีหลวง - ไม่เป็นพระองค์ ตกเสียเมื่อปีขาลโทศก จ.ศ. ๑๒๕๒ (พ.ศ. ๒๔๓๓) -

๘๒. พระองค์เจ้าหญิงทิพยาลังการ เจ้าจอมมารดาแส
 วันเสาร์ เดือนยี่ ขึ้น ๘ ค่ำ ปีขาลโทศก จ.ศ. ๑๒๕๒ วันที่ ๔ มิถุนายน พ.ศ. ๒๔๗๕ ๔๒ ปี (พ.ศ. ๒๔๓๓-๒๔๗๕)

๘๓. พระองค์เจ้าสุจิตราภรณี เจ้าจอมมารดาชุ่ม วันศุกร์ เดือนยี่ แรม ๑๓ ค่ำ ปีขาลโทศก จ.ศ. ๑๒๕๒ วันเสาร์ เดือน ๑๑ แรม ๖ ค่ำ ปีมะเมียสัมฤทธิศก จ.ศ. ๑๒๘๐ ๒๙ ปี (พ.ศ. ๒๔๓๓-๒๔๖๑)

๘๔. พระองค์เจ้าหญิงวาปีบุษบากร เจ้าจอมมารดาพร้อม
 วันพฤหัสบดี เดือน ๗ แรม ๔ ค่ำ ปีเถาะตรีศก จ.ศ. ๑๒๕๓ วันพุธ เดือนยี่ขึ้น ๑ ค่ำ ปีจอจัตวาศก ๙๑ ปี (พ.ศ. ๒๔๓๔-๒๕๒๕)

๘๕. พระองค์เจ้า เจ้าจอมมารดาเอี่ยม
 - ไม่เป็นพระองค์ ตกเสียเมื่อปีเถาะตรีศก จ.ศ. ๑๒๕๓ (พ.ศ. ๒๔๓๔) -

๘๖. เจ้าฟ้าชายมหิดลอดุลยเดช สมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า วันศุกร์ เดือนยี่ ขึ้น ๓ ค่ำ ปีเถาะตรีศก จ.ศ. ๑๒๕๓ วันอังคาร เดือน ๑๐ แรม ๖ ค่ำ ปีมะเส็งเอกศก จ.ศ. ๑๒๙๑ ๔๓ ปี (พ.ศ. ๒๔๓๔-๒๔๗๒)

๘๗. พระองค์เจ้า เจ้าจอมมารดาเหม - ไม่เป็นพระองค์ ตกเสียเมื่อปีเถาะตรีศก จ.ศ. ๑๒๕๓ (พ.ศ. ๒๔๓๔) -

๘๘. พระองค์เจ้าชายอนุสรสิริประสาธน์ เจ้าจอมมารดาหม่อมราชวงศฺเกสร วันอาทิตย์ เดือน ๓ แรม ๙ ค่ำ ปีเถาะตรีศก จ.ศ. ๑๒๕๓ วันอาทิตย์ เดือน ๖ ขึ้น ๘ ค่ำ ปีชวดโทศก จ.ศ. ๑๒๖๒ ๑๐ ปี (พ.ศ. ๒๔๓๔-๒๔๔๓)

๘๙. พระองค์เจ้าลวาดวรองค์ เจ้าจอมมารดาเลื่อน วันพุธ เดือน ๕ ขึ้น ๓ ค่ำปีมะโรงยังเป็นจัตวาศก จ.ศ. ๑๒๕๓ วันอังคาร เดือน ๑๒ แรม ๑๒ ค่ำ ปีมะเส็งเบญจศก จ.ศ. ๑๒๕๕ ๑ ปี ๖ เดือน (พ.ศ. ๒๔๓๔-๒๔๓๖)

๙๐. เจ้าฟ้าชายจุฑาธุชธราดิลก สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนี พระพันปีหลวง วันอังคาร เดือน ๘ ขึ้น ๑๑ ค่ำ ปีมะโรงจัตวาศก จ.ศ. ๑๒๕๔ วันอาทิตย์ เดือน ๘ แรม ๑๑ ค่ำ ปีกุนเบญจศก จ.ศ. ๑๒๘๕ ๓๒ ปี (พ.ศ. ๒๔๓๕-๒๔๖๗)

๙๑. พระองค์เจ้า เจ้าจอมมารดาเอี่ยม
 - ไม่เป็นพระองค์ ตกเสียเมื่อปีมะโรงจัตวาศก จ.ศ. ๑๒๕๔ (พ.ศ. ๒๔๓๕) -

๙๒. พระองค์เจ้า เจ้าจอมมารดาอ่อน
 - ไม่เป็นพระองค์ ตกเสียเมื่อปีมะโรงจัตวาศก จ.ศ. ๑๒๕๔ (พ.ศ. ๒๔๓๕) -

๙๓. พระองค์เจ้าหญิง เจ้าจอมมารดาหม่อมราชวงศ์จิ๋ว วันอังคาร เดือนอ้าย แรม ๙ ค่ำ ปีมะโรงจัตวาศก จ.ศ. ๑๒๕๔ วันพุธ เดือน ๓ ขึ้น ๘ ค่ำ ปีมะโรงจัตวาศก จ.ศ. ๑๒๕๔ เดือนเศษ (พ.ศ. ๒๔๓๕)

๙๔. พระองค์เจ้าหญิงมัณฑณาภาวดี เจ้าจอมมารดาเหม วันพฤหัสบดี เดือนยี่ แรม ๑๐ ค่ำ ปีมะโรงจัตวาศก จ.ศ. ๑๒๕๔ วันอังคาร เดือน ๑๑ ขึ้น ๑๐ ค่ำ ปีชวดจัตวาศก จ.ศ. ๑๓๓๔ ๗๙ ปี (พ.ศ. ๒๔๓๕-๒๕๑๕)

๙๕. พระองค์เจ้าชายอุรุพงศ์รัชสมโภช เจ้าจอมมารดาเลื่อน วันอาทิตย์ เดือน ๑๑ ขึ้น ๔ ค่ำ ปีมะเส็งเบญจศก จ.ศ. ๑๒๕๕ วันจันทร์ เดือน ๑๐ ขึ้น ๖ ค่ำ ปีระกาเอกศก จ.ศ. ๑๒๗๑ ๑๗ ปี (พ.ศ. ๒๔๓๖-๒๔๕๒)

๙๖. เจ้าฟ้าชายประชาธิปกศักดิเดชน์ สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนี พระพันปีหลวง วันพุธ เดือน ๑๑ แรม ๑๔ ค่ำ ปีมะเส็งเบญจศก จ.ศ. ๑๒๕๕ วันศุกร์ เดือน ๗ ขึ้น ๕ ค่ำ ปีมะเส็งตรีศก จ.ศ. ๑๓๐๓ ๕๒ พรรษา (พ.ศ. ๒๔๓๖-๒๔๘๔)

๙๗. เจ้าฟ้าหญิง สมเด็จพระนางเจ้าสว่างวัฒนา พระบรมราชเทวี วันพฤหัสบดี เดือน ๑๒ ขึ้น ๑ ค่ำ ปีมะเส็งเบญจศก จ.ศ. ๑๒๕๕ วันพฤหัสบดี เดือน ๑๒ ขึ้น ๘ ค่ำ ปีมะเส็งเบญจศก จ.ศ. ๑๒๕๕

   ที่มา  ..บ้านเลขที่ 22  -  วิกิพีเดีย - ภาพประกอบจากอินเตอร์เน็ต

[จมื่นไวยวรนารถ]

การตั้งกรมพระราชโอรสและพระราชธิดาในรัชกาลที่ 5

พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระราชดำริว่า "พระราชโอรสและพระราชธิดาในพระองค์ ควรจะมีพระนามเป็นเกียรติแก่เมืองต่าง ๆ ในสยามรัฐสีมาอาณาจักร" ดังนั้น พระองค์จึงทรงพระราชกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาพระราชโอรสและพระราชธิดาให้เป็นเจ้าต่างกรมโดยมีพระนามกรมตามชื่อเมืองต่าง ๆ เป็นพระราชประเพณีสืบต่อมา

พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงมีพระราชโอสรสและพระราชธิดารวมทั้งสิ้น 77 พระองค์ แต่พระราชโอรสและพระราชธิดาในพระองค์ที่ได้รับการสถาปนาเป็นเจ้าต่างกรมทั้งฝ่ายหน้าและฝ่ายในมีจำนวนทั้งสิ้น 28 พระองค์ ในจำนวนนี้เป็นพระราชโอรส 20 พระองค์ และพระราชธิดา 8 พระองค์ โดยพระราชโอรสพระองค์แรกที่ทรงสถาปนาขึ้นเป็นเจ้าต่างกรม ได้แก่ สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้ามหาวชิราวุธ กรมขุนเทพทวาราวดี ส่วนพระราชธิดาพระองค์แรกที่ทรงสถาปนาขึ้นเป็นเจ้าต่างกรม ได้แก่ พระเจ้าลูกเธอ พระองค์เจ้าศรีวิไลยลักษณ์ กรมขุนสุพรรณภาควดี และพระราชบุตรพระองค์สุดท้ายที่ได้รับการสถาปนาขึ้นเป็นเจ้าต่างกรม ได้แก่ สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้านิภานภดล กรมขุนอู่ทองเขตขัตติยนารี ซึ่งได้รับการสถาปนาในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว

พระนามกรม

พระราชโอรสและพระราชธิดาในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่ที่ได้รับการสถาปนาเป็นเจ้าต่างกรม มีพระนามกรมดังต่อไปนี้

พระนามกรม
พระราชโอรสและพระราชธิดาในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่ที่ได้รับการสถาปนาเป็นเจ้าต่างกรม มีพระนามกรมดังต่อไปนี้


 พ.ศ. 2431

 
สมเด็จฯ เจ้าฟ้ากรมขุนเทพทวาราวดี พระราชโอรสพระองค์แรกที่ได้รับการสถาปนาเป็นเจ้าต่างกรมเทพทวาราวดี - พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว (สมเด็จฯ เจ้าฟ้ามหาวชิราวุธ กรมขุนเทพทวาราวดี) (พ.ศ. 2423-2468)
กรมขุน ได้รับการสถาปนาเป็น "เจ้าฟ้าต่างกรม " ที่ "กรมขุน " โดยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อวันที่ 30 เมษายน พ.ศ. 2431

 พ.ศ. 2434
นครสวรรค์วรพินิต - สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าบริพัตรสุขุมพันธุ์ กรมพระนครสวรรค์วรพินิต (พ.ศ. 2424-2487)
กรมขุน ได้รับการสถาปนาเป็น "เจ้าฟ้าต่างกรม " ที่ "กรมขุนมไหสูริยสงขลา " โดยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อวันที่ 24 มกราคม พ.ศ. 2434[3] ต่อมา ได้เปลี่ยนพระนามกรมจาก "กรมขุนมไหสูริยสงขลา " เป็น "กรมขุนนครสวรรค์วรพินิต " เมื่อ 1 ธันวาคม พ.ศ. 2444
กรมหลวง ได้รับการสถาปนาเลื่อนกรมขึ้นเป็น "กรมหลวง " โดยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อวันที่ 11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2454
กระพระ ได้รับการสถาปนาเลื่อนกรมขึ้นเป็น "กรมพระ " โดยพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อวันที่ 21 มีนาคม พ.ศ. 2468
พิษณุโลกประชานาถ - สมเด็จพระอนุชาธิราช เจ้าฟ้าจักรพงษ์ภูวนาถ กรมหลวงพิษณุโลกประชานาถ (พ.ศ. 2425-2463)
กรมขุน ได้รับการสถาปนาเป็น "เจ้าฟ้าต่างกรม " ที่ "กรมขุน " โดยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อวันที่ 24 มกราคม พ.ศ. 2434
กรมหลวง ได้รับการสถาปนาเลื่อนกรมขึ้นเป็น "กรมหลวง " โดยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อวันที่ 11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2454
ศรีธรรมราชธำรงค์ฤทธิ์ - สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าสมมติวงศ์วโรทัย กรมขุนศรีธรรมราชธำรงฤทธิ์ (พ.ศ. 2425-2442)
กรมขุน ได้รับการสถาปนาเป็น "เจ้าฟ้าต่างกรม " ที่ "กรมขุน " โดยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อวันที่ 20 มีนาคม พ.ศ. 2434
ลพบุรีราเมศวร์ - สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ายุคลฑิฆัมพร กรมหลวงลพบุรีราเมศร์ (พ.ศ. 2425-2475)
กรมหมื่น ได้รับการสถาปนาเป็น "เจ้าฟ้าต่างกรม " ที่ "กรมหมื่นลพบุราดิศร " โดยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อวันที่ 20 มีนาคม พ.ศ. 2434กรมขุน ได้รับการสถาปนาเลื่อนกรมขึ้นเป็น "กรมขุน " พร้อมทั้งเปลี่ยนพระนามกรมเป็น "ลพบุรีราเมศวร์ " โดยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อวันที่ 2 ธันวาคม พ.ศ. 2449
กรมหลวง ได้รับการสถาปนาเลื่อนกรมขึ้นเป็น "กรมหลวง " โดยพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อวันที่ 21 มีนาคม พ.ศ. 2468

 พ.ศ. 2441
นครราชสีมา - สมเด็จพระอนุชาธิราช เจ้าฟ้าอัษฎางค์เดชาวุธ กรมหลวงนครราชสีมา (พ.ศ. 2432-2467)
กรมขุน ได้รับการสถาปนาเป็น "เจ้าฟ้าต่างกรม " ที่ "กรมขุน " โดยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อวันที่ 15 มกราคม พ.ศ. 2441
กรมหลวง ได้รับการสถาปนาเลื่อนกรมขึ้นเป็น "กรมหลวง " โดยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อวันที่ 11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2459

 พ.ศ. 2442
ราชบุรีดิเรกฤทธิ์ - พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้ารพีพัฒนศักดิ์ กรมหลวงราชบุรีดิเรกฤทธิ์ (พ.ศ. 2417-2463)
กรมหมื่น ได้รับการสถาปนาเป็น "พระองค์เจ้าต่างกรม " ที่ "กรมหมื่น " โดยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อวันที่ 19 พฤศจิกายน พ.ศ. 2442
กรมหลวง ได้รับการสถาปนาเลื่อนกรมขึ้นเป็น "กรมหลวง " โดยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อวันที่ 11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2455

 พ.ศ. 2443
นครไชยศรีสุรเดช - พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจิรประวัติวรเดช กรมหลวงนครไชยศรีสุรเดช (พ.ศ. 2419-2456)
กรมหมื่น ได้รับการสถาปนาเป็น "พระองค์เจ้าต่างกรม " ที่ "กรมหมื่น " โดยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อวันที่ 25 พฤศจิกายน พ.ศ. 2443
กรมหลวง ได้รับการสถาปนาเลื่อนกรมขึ้นเป็น "กรมหลวง " โดยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อวันที่ 11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2454

 พ.ศ. 2445
จันทบุรีนฤนาถ - พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้ากิติยากรวรลักษณ์ กรมพระจันทบุรีนฤนาถ (พ.ศ. 2417-2474)
กรมหมื่น ได้รับการสถาปนาเป็น "พระองค์เจ้าต่างกรม " ที่ "กรมหมื่น " โดยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อวันที่ 7 ธันวาคม พ.ศ. 2445
กรมหลวง ได้รับการสถาปนาเลื่อนกรมขึ้นเป็น "กรมหลวง " โดยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อวันที่ 11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2454
กรมพระ ได้รับการสถาปนาเลื่อนกรมขึ้นเป็น "กรมพระ " โดยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อวันที่ 11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2459[10]
ปราจิณกิติบดี - พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าประวิตรวัฒโนดม กรมหลวงปราจิณกิติบดี (พ.ศ. 2418-2462)
กรมหมื่น ได้รับการสถาปนาเป็น "พระองค์เจ้าต่างกรม " ที่ "กรมหมื่น " โดยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อวันที่ 7 ธันวาคม พ.ศ. 2445[14]
กรมหลวง ได้รับการสถาปนาเลื่อนกรมขึ้นเป็น "กรมหลวง " โดยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อวันที่ 11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2454

พ.ศ. 2446


 
กรมขุนสุพรรณภาควดี พระราชธิดาพระองค์แรกที่ได้รับการสถาปนาให้เป็นเจ้าต่างกรม
กรมหลวงศรีรัตนโกสินทร พระราชธิดาเจ้าฟ้าพระองค์แรกที่ได้รับการสถาปนาให้เป็นเจ้าต่างกรมที่ "กรมหลวง"
กรมพระเทพนารีรัตน์ พระราชธิดาที่ได้รับการสถาปนาให้เป็นเจ้าต่างกรมสูงที่สุดที่ "กรมพระ"
กรมพระยาชัยนาทนเรนทร พระราชโอรสที่ได้รับการสถาปนาเป็นเจ้าต่างกรมสูงที่สุดที่ "กรมพระยา"สงขลานครินทร์ - สมเด็จพระมหิตลาธิเบศร อดุลยเดชวิกรม พระบรมราชชนก (สมเด็จฯ เจ้าฟ้ามหิดลอดุลยเดช กรมหลวงสงขลานครินทร์ ) (พ.ศ. 2434-2472)

กรมขุน ได้รับการสถาปนาเป็น "เจ้าฟ้าต่างกรม " ที่ "กรมขุน " โดยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อวันที่ 10 มกราคม พ.ศ. 2446[15]
กรมหลวง ได้รับการสถาปนาเลื่อนกรมขึ้นเป็น "กรมหลวง " โดยพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อวันที่ 17 พฤศจิกายน พ.ศ. 2472 (สถาปนาเมื่อสิ้นพระชนม์)
สุพรรณภาควดี - พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าศรีวิไลยลักษณ์ กรมขุนสุพรรณภาควดี (พ.ศ. 2411-2447)
กรมขุน ได้รับการสถาปนาเป็น "พระองค์เจ้าต่างกรมฝ่ายใน " ที่ "กรมขุน " โดยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อวันที่ 17 มกราคม พ.ศ. 2446
รัตนโกสินทร - สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าสุทธาทิพยรัตน์ สุขุมขัตติยกัลยาวดี กรมหลวงศรีรัตนโกสินทร (พ.ศ. ๒๔๒๐-๒๔๖๕)
กรมหลวง ได้รับการสถาปนาเป็น "เจ้าฟ้าต่างกรม " ที่ "กรมหลวง " โดยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อวันที่ 9 สิงหาคม พ.ศ. 2446

 พ.ศ. 2447

เพ็ชรบูรณ์อินทราชัย - สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าจุฑาธุชธราดิลก กรมขุนเพ็ชรบูรณ์อินทราชัย (พ.ศ. 2435-2466)
กรมขุน ได้รับการสถาปนาเป็น "เจ้าฟ้าต่างกรม " ที่ "กรมขุน " โดยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อวันที่ 29 มกราคม พ.ศ. 2447
พิจิตรเจษฎ์จันทร์ - สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าจันทราสรัทวาร กรมขุนพิจิตรเจษฎ์จันทร์ (พ.ศ. 2416-2447)
กรมขุน ได้รับการสถาปนาเป็น "เจ้าฟ้าต่างกรมฝ่ายใน " ที่ "กรมขุน " โดยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อวันที่ 12 มีนาคม พ.ศ. 2447
ชุมพรเขตรอุดมศักดิ์ - พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอาภากรเกียรติวงศ์ กรมหลวงชุมพรเขตรอุดมศักดิ์ (พ.ศ. 2423-2466)
กรมหมื่น ได้รับการสถาปนาเป็น "พระองค์เจ้าต่างกรม " ที่ "กรมหมื่น " โดยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อวันที่ 20 พฤศจิกายน พ.ศ. 2447
กรมหลวง ได้รับการสถาปนาเลื่อนกรมขึ้นเป็น "กรมหลวง " โดยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อวันที่ 11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2463



กรมหลวงศรีรัตนโกสินทร พระราชธิดาเจ้าฟ้าพระองค์แรกที่ได้รับการสถาปนาให้เป็นเจ้าต่างกรมที่ "กรมหลวง"

      ที่มา  ..บ้านเลขที่ 22  -  วิกิพีเดีย - ภาพประกอบจากอินเตอร์เน็ต

[จมื่นไวยวรนารถ]

พ.ศ. 2448

สุโขทัยธรรมราชา - พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว (สมเด็จฯ เจ้าฟ้าประชาธิปกศักดิเดชน์ กรมหลวงสุโขทัยธรรมราชา) (พ.ศ. 2436-2484)
กรมขุน ได้รับการสถาปนาเป็น "เจ้าฟ้าต่างกรม " ที่ "กรมขุน " โดยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อวันที่ 11 มีนาคม พ.ศ. 2448
กรมหลวง ได้รับการสถาปนาเลื่อนกรมขึ้นเป็น "กรมหลวง " โดยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อวันที่ 15 พฤศจิกายน พ.ศ. 2468
สวรรคโลกลักษณวดี - สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าเยาวมาลย์นฤมล กรมขุนสวรรคโลกลักษณวดี (พ.ศ. 2416-2452)
กรมขุน ได้รับการสถาปนาเป็น "เจ้าฟ้าต่างกรมฝ่ายใน " ที่ "กรมขุน " โดยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อวันที่ 21 พฤษภาคม พ.ศ. 2448



กรมพระเทพนารีรัตน์ พระราชธิดาที่ได้รับการสถาปนาให้เป็นเจ้าต่างกรมสูงที่สุดที่ "กรมพระ"

 พ.ศ. 2449

กำแพงเพ็ชรอัครโยธิน - พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าบุรฉัตรไชยากร กรมพระกำแพงเพ็ชรอัครโยธิน (พ.ศ. 2424-2479)
กรมหมื่น ได้รับการสถาปนาเป็น "พระองค์เจ้าต่างกรม " ที่ "กรมหมื่น " โดยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อวันที่ 2 ธันวาคม พ.ศ. 2449
กรมขุน ได้รับการสถาปนาเลื่อนกรมขึ้นเป็น "กรมขุน " โดยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อวันที่ 11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2459
กรมหลวง ได้รับการสถาปนาเลื่อนกรมขึ้นเป็น "กรมหลวง " โดยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อวันที่ 19 พฤศจิกายน พ.ศ. 2465[26]
กรมพระ ได้รับการสถาปนาเลื่อนกรมขึ้นเป็น "กรมพระ " โดยพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อวันที่ 10 พฤศจิกายน พ.ศ. 2472



กรมพระยาชัยนาทนเรนทร พระราชโอรสที่ได้รับการสถาปนาเป็นเจ้าต่างกรมสูงที่สุดที่ "กรมพระยา"

 พ.ศ. 2451

พิไชยมหินทโรดม - พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าเพ็ญพัฒนพงศ์ กรมหมื่นพิไชยมหินทโรดม (พ.ศ. 2425-2453)
กรมหมื่น ได้รับการสถาปนาเป็น "พระองค์เจ้าต่างกรม " ที่ "กรมหมื่น " โดยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อวันที่ 29 พฤศจิกายน พ.ศ. 2451

 พ.ศ. 2454

เพชรบุรีราชสิรินธร - สมเด็จพระราชปิตุจฉา เจ้าฟ้าวไลยอลงกรณ์ กรมหลวงเพชรบุรีราชสิรินธร (พ.ศ. 2427-2481)
กรมหลวง ได้รับการสถาปนาเป็น "เจ้าฟ้าต่างกรมฝ่ายใน" ที่ "กรมหลวง " โดยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อวันที่ 11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2454

 พ.ศ. 2455

สิงหวิกรมเกรียงไกร - พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าวุฒิไชยเฉลิมลาภ กรมหลวงสิงหวิกรมเกรียงไกร (พ.ศ. 2426-2490)
กรมหมื่น ได้รับการสถาปนาเป็น "พระองค์เจ้าต่างกรม " ที่ "กรมหมื่น " โดยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อวันที่ 11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2455
กรมขุน ได้รับการสถาปนาเลื่อนกรมขึ้นเป็น "กรมขุน " โดยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อวันที่ 11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2463
กรมหลวง ได้รับการสถาปนาเลื่อนกรมขึ้นเป็น "กรมหลวง " โดยพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อวันที่ 15 พฤศจิกายน พ.ศ. 2474
สรรควิสัยนรบดี - พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าดิลกนพรัฐ กรมหมื่นสรรควิสัยนรบดี (พ.ศ. 2427-2455)
กรมหมื่น ได้รับการสถาปนาเป็น "พระองค์เจ้าต่างกรม " ที่ "กรมหมื่น " โดยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อวันที่ 11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2455

 พ.ศ. 2457

ไชยาศรีสุริโยภาส - พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสุริยงประยุรพันธ์ กรมหมื่นไชยาศรีสุริโยภาส (พ.ศ. 2427-2462)
กรมหมื่น ได้รับการสถาปนาเป็น "พระองค์เจ้าต่างกรม " ที่ "กรมหมื่น " โดยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อ 11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2457
ชัยนาทนเรนทร - สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้ารังสิตประยูรศักดิ์ กรมพระยาชัยนาทนเรนทร (พ.ศ. 2428-2493)
กรมหมื่น ได้รับการสถาปนาเป็น "พระองค์เจ้าต่างกรม " ที่ "กรมหมื่น " โดยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อ 11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2457
กรมขุน ได้รับการสถาปนาเลื่อนกรมขึ้นเป็น "กรมขุน " โดยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อวันที่ 19 พฤศจิกายน พ.ศ. 2465
กรมพระ ได้รับการสถาปนาเลื่อนกรมขึ้นเป็น "กรมพระ " โดยพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช เมื่อ 8 พฤษภาคม พ.ศ. 2493
กรมพระยา ได้รับการสถาปนาเลื่อนกรมขึ้นเป็น "กรมพระยา " โดยพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช เมื่อวันที่ 28 มกราคม พ.ศ. 2495 (สถาปนาเมื่อสิ้นพระชนม์)

 พ.ศ. 2458

เทพนารีรัตน์ - สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าพาหุรัดมณีมัย กรมพระเทพนารีรัตน์ (พ.ศ. 2421-2430)
กรมพระ ได้รับการสถาปนาเป็น "เจ้าฟ้าต่างกรมฝ่ายใน " ที่ "กรมพระ " โดยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อวันที่ 21 พฤศจิกายน พ.ศ. 2458

พ.ศ. 2467

ศรีสัชนาลัยสุรกัญญา - สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ามาลินีนพดารา กรมขุนศรีสัชนาลัยสุรกัญญา (พ.ศ. 2428-2467)
กรมขุน ได้รับการสถาปนาเป็น "เจ้าฟ้าต่างกรมฝ่ายใน " ที่ "กรมขุน " โดยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อ 11 มกราคม พ.ศ. 2467 (สถาปนาเมื่อสิ้นพระชนม์)

พ.ศ. 2468

อู่ทองเขตขัตติยนารี - สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้านิภานภดล กรมขุนอู่ทองเขตขัตติยนารี (พ.ศ. 2429-2474)
กรมขุน ได้รับการสถาปนาเป็น "เจ้าฟ้าต่างกรมฝ่ายใน " ที่ "กรมขุน " โดยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อ 15 พฤศจิกายน พ.ศ. 2468[24]
ในจำนวนนี้ มี 8 พระองค์ ที่เป็นพระราชธิดา คือ กรมขุนสุพรรณภาควดี กรมขุนพิจิตรเจษฎ์จันทร์ กรมขุนสวรรคโลกลักษณวดี กรมหลวงศรีรัตนโกสินทร กรมพระเทพนารีรัตน์ กรมหลวงเพชรบุรีราชสิรินธร กรมขุนศรีสัชนาลัยสุรกัญญา และกรมขุนอู่ทองเขตขัตติยนารี

     ที่มา  ..บ้านเลขที่ 22  -  วิกิพีเดีย - ภาพประกอบจากอินเตอร์เน็ต

[จมื่นไวยวรนารถ]

พระปิย มหาราช ประสาทสิ่ง
ทั้งหลายยิ่ง แก่ปวงชน คนสยาม
การเลิกทาส ปราศ รบ พบดังความ
ทรงงดงาม น้ำพระทัย หาใดมี

ทรงปกป้อง ผองไทย พ้นภัยผ่าน
ดำรงบ้าน เมืองไว้ ให้สุขศรี
มิต้องขึ้น กับเขา เหล่าไพรี
มาต่อตี เป็นนิคม สมดังใจ

พระปรับปรุง มุ่งสยาม งามก้าวหน้า
ทั่วผืนหล้า สุขสันต์ ทันสมัย
เลิกมอบคลาน เข้าเฝ้า ก่อนเก่าไป
กฏหมายใด ล้าหลัง ครั้งก่อนกาล

ก่อรถไฟ ไปรษณีย์ โทรเลข
ที่เป็นเอก การศึกษา หรือว่าทหาร
ให้เหมือนอย่าง ทางยุโรป พระพบพาน
ทรงประสาน ปรับปรุง ด้วยมุ่งไป

ขอนบน้อม พร้อมเกล้า เฝ้าหมอบกราบ
รำลึกทราบ พระคุณ บุญไฉน
ของประชา หาเลือนลืม ปลื้มฤทัย
ขอพระไซร้ เกษมสันต์ สวรรค์เบื้องบน

สำนึกในพระมหากรุณาธิคุณ

    ที่มา  ..บ้านเลขที่ 22  -  วิกิพีเดีย - ภาพประกอบจากอินเตอร์เน็ต

เครดิต ท่านติ konbannokjingnna